KENTLEŞME POLİTİKASI. Kitap Özeti


KİTAP NO:    90         

İSMİ:             KENTLEŞME POLİTİKASI

YAZARIN ADI: RUŞEN KELEŞ

TARİH, YER    : OCAK 2000 ANKARA

OKUNDUĞU TARİH: 08.03.2002

YAYINEVİ: İMGE KİTABEVİ 5. BASKI

KONU:

–         Az gelişmiş ülkelerde 2 çeşit kentleşme var.

–         1. Primate city tek büyük kent durumuna gelmesi. M.jefferson ( Ülkedeki en büyük kentin, nüfusun ve ekonomik aktivitenin tamamını kapsamısını ifade eden teori. Paris’i düşünerek geliştirmiş. Coğrafyacı Mark Jefferson, 1939’da ileri sürmüş)

–         2. Sıra-büyüklük kuralının ( Rank-size rule) en büyük kent nüfusunun bu kentin büyüklük sırasına bölünmesinden elde edilen rakamdır.  ( En büyük kentten sonra gelen ikinci büyük kentin nüfusunun birinci kente göre belli bir oranda olmasını savunan teori. Mesela İkinci Şehir Birincinin yarı nüfusuna, üçüncü en aşağı üçte birine sahip olacak gibi.  1949’da George Zipf ileri sürmüş, birincisi bazı kentleri açıklayamayınca geliştirmiş.)

–         İsrail, Hollanda, Çin ve Sovyetler başarılı.

–         En uygun optimal kent büyüklüğüne ulaşmak çok zor. Ulaşınca durdurmayı moskova bile başaramadı.

–         Agrindus ( Tarım ve Sanayi )

–         Richard Meier 35 yıl önce kentsel köyler ve İsrailli Raanan Weltz   Köykent

–         * Sosyalistler köyler asalak ve aptalca görüyor. Kentler sınıf bilinci oluşturuyor diyorlar.

–         Ecumenopolis —} Tüm yeryüzü şehir

–         Megalopolis–} Kent bölgeleri bunlarda birleşince—} Metropoliten bölge

Thomas Adams Kentbilimci

Kent kuramları

Ortak özerkli Çember kuramı

 

 

 

 

 

  1. Özerksel Ticaret Bölgesi
  2. Geçiş Bölgesi
  3.  İşçilerin oturduğu banliyöler
  4. Yüksek ölçülü oturma alanları
  5. Yöre kentler

DİLİMLER KURAMI

  1. Aynı yukarıda ki ile
  2. Toptancılık ve hafif imalat sanayi
  3. Alt sınıf konutları
  4. Orta Sınıf konutları
  5. Yüksek sınıf konutları

Birden çok özekli büyüme Kuramı

  1. Aynı iş ve ticaret
  2. Toptancılık aynı
  3. Alt sınıf konutları
  4. aynı
  5. aynı
  6. Ağır sanayi bölgesi
  7. Ticaret banliyöleri sınıra yakın
  8. Yörekentler
  9. Sanayi tesisleri olan yörekentler

–         Karl Marx

–         Emile Durkheim—} Dayanışma

–         Max Weber —-} Dayanışma Yok

Pazaryeri, köle, mahkeme birarada yaşam 5. kısmi özerklik.

Louis Wirth

Heterojenlik, Nüfus büyüklüğü, yoğunluk.

Ortadoğu ve İslam kültüründe kent.

–         Planlamalarda politikacılar rol almalı. Yoksa başarısız olur. Uzun vadede akılcı değil.

–         Bir süreç olarak planlama stok değil. ( akım )

( para, bilgi ve hizmet )

Stok–} İnsan mal yapı

Politik bir İş

Kent planlanırken

            Plan ve ereklerin belirlenmesi

            Araştırma ve Çözümleme

            Plan yapma ve karar verme

                        Sayfa 128’den oku

Bölge gelişmesi için–}

Büyüme Kutupları ( Pole de croissance, growth pole)

  1. Bölge kentler. Birincisi yığılma ( agglomeration) ikincileri ( Kesişme Junction)
  • Gelişmiş bölgenin, gelişmemiş bölgeye etkisi–}

Olumlu ( Spread effects, trickling-down effects)–} Yatırım yapar az gelişmiş bölgeye, öteki bölgelere mal iletir.

Olumsuz ( back-wash effects, policination effects)

İşe yarar genç nüfus, sermaye göç eder. Buna toplumsal aşınma( erozyon’da) denilmektedir.

  1. İyimser görüşe göre devlet karışmadan da dengesizlik düzelir.
  2.  ikincisi ise karamsardır.

Özeğin çevreyi sömürdüğü çevrenin az

Emperyalizmin Yapısal Kuramı

Johan Galtung (1971)

Gelişmişliğe mahkum bulunduğu bir özek çevre ( centre-periphory) modeli açısından yaklaşmaktadır.

  1. 3.küme

Kutuplaşma Gelişme Kuramı

( A Theory of Polorized Development) John Friedman

Gelişmiş ülkelerde fark kapanırken, geri kalmışlarda fark kapanmayacaktır.

  1. Tür Plan Var.
  1. Geri Kalmış Bölgeler İçin –}

İtalya’da Güney için kurulmuş ( Casa del Mezzorgiorno ) Özerk Mali Kuruluş

Özel bir kalkınma otoritesi.

Hindistan, Pakistan, Venezuela ve Yunanistan

1949’da bu plan Doğu Anadolu için yapılmış.

  1. Anakent Planları

Metropoliten Bölge Planı ( Karabük, Ereğli, İskenderun, Çukurova)

  1. Kaynakları Zengin Bölgeler için Hazırlanan Planlar

ABD Tenesse, Hindistan Damador Vadisi, Türkiye’de Elazığ, Bingöl, Malatya ve Tunceli.

Keban Bölgesi GAP

  1. Özel Bölgeler için Hazırlanan Planlar

Zenginleşmesin, tehlikeli olduğu için sanayi kurulmasın denilen şehirler. 

Doğu Almanya’da.

Bölgesel Kalkınma Planları

    1. Birincisi eldeki kaynakları eşit olarak her bölgeye serpiştirilmek özerksizleştirim. ( adem-i merkeziyet) decentralization.
    2. Belli büyüme kutuplarında çekici özeklerin oluşturulması ( concentrated decentralization )

Fransızlar, dengeleyici anakent ( metropole d’equilibre) adı altında bu politikayı uygulamıştır.

    1. Kimi yatırımlar açısından geri kalmış, bölgelere öncelik tanınması.
  • Bölgesel kalkınma için Uygulama Araçları.
  • Geri kalmış bölgeler için

–         İç Göç Politikası ile

–         Devletin yatırım yapması

–         Bölgenin sanayileştirilmesi ile.

  1. Dolaysız önlemler

Devletin direk yatırımı

Fransa’da özel donatım primleri

İngiltere’de Yerel İstihdam Yasası (Local Employment Act)

İlk kuruluş giderinin bir kısmını karşılıyor.

  1. Dolaylı önlemler

Düşük faiz ile kredi sağlama, vergi yükü hafifletilmesi,

            Fransa’da 3 tane kurum var.

  1. Ekonomik ve Toplumsal Kalkınma Fonu Özel ve kamu kesimine uzun vadeli
  2. Ulusal Toprak ve Kentçilik Fonu    orta
  3. Bölge kalkınma şirketleri

Bölgesel bir ticari Banka rolü oynar.

B. Anakentler İçin

–         Fransa’da Paris’te yatırım için izin alınıyor.

–         Sosyalist ülkelerde şehre yerleşme izne bağlı, Moskova, Prag.

Hicret apartmanı ve Dikmen faciası var.

Kentleşme iyidir ama Türkiye’de aşırı ve sahte kentleşme var. Şehir sorunları anlatılıyor.  Batılı ülkelerde yoksulluk yuvaları var ve merkezde, nüfusu kentli genelde kiracı. Tam tersi gecekondular.

–         John Turner’e göre gecekondu iyi ve Birinci Dünya’nın konut sorununa 3. Dünyanın çözümü??

–         Squatt–} Gecekondu.

Kaliteli Bir Kitap

Diğer Bir Kitabı:

Avrupa’nın Bütünleşmesi ve Yerel Yönetimler

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s