Edebiyat Üzerine : Türkçe Hareket Dili.


Türkçe bir hareket dilidir. Türklerin göçebe olmalarının yanında, köklü bir kültür yapıları da vardır. Türkler, kesinlikler kültürel bir dil sahibidir. Ancak bu dil bir hareketler dilidir.

Her milletin bir misyonu ve her milletin kendine has özellikleri olduğunu düşünmekteyim. Her milletin üstünlükleri ve her milletin zayıflıkları olduğu kanaatindeyim. Bunun temellerinden bir tanesi de Yüce Kitabımızda geçen:

“Ey insanlar! Biz sizi bir erkekle bir dişiden yarattık; sonra da, birbirinizi tanıyasınız diye milletlere ve kabilelere ayırdık.” Hucurat Sûresi, 49:13, ayetidir.

Bu ayet çerçevesinde, her milletin tanınacak özellikleri var demektir. Her biri bir değer olduğu anlaşılmaktadır. Bu ayetin devamında dil farklılıklarında halkların birbirlerini tanımaları için önemli bir faktör olduğu ifade edilmektedir. Tanınacak kişiliğin muhakkak ki güçlü ve zayıf yanları vardır.

Türk dili bu çerçeve de Türk toplumunun güçlü yanlarını ve zaafiyetlerini taşır.  Türk halkının kültüründen ayrı birşey değil, bizzat onun düşünce örgüsü ve kültürünün yansımasıdır. Ancak Türkler son 1000 yıldır yerleşik hayata geçmektedir. Son 200 yılda ise nerede ise yerleşik olmayan Türk kavmi kalmamaya başladı. Tabi 200 yıllık bu süreç Türk dilinin evrimini de gözlemlemek açıdan ilginçtir.

Türk dili bir hareket diliydi. Türk kavimlerine yüklenen misyon, kavimler arası eklemlenen millet olma misyonudur. Yerleşik kavimler arasında bir kültür köprüsü görevi görür. Köprü dil olan Türkçe, hızla gittiği yerde eklemlenebilmektedir. Bu dil göçe uygun, diğer dilleri alıp kullanılabilecek bir işlevselliğe sahiptir. Türk diline yabancı dillerden kelimelerin kolayca girmesini böyle açıklayabiliriz. Cümle yapıları öyledir ki, yüklem sonda bir temel oluşturmakta. Boşlukları bulanan bir puzzle ( yap boz ) gibi hemen kendinin olmayan bir ürünü ifade eden kelimeyi alıp kullanmaya musaittir. Ek yapısı buna olanak vermektedir. Bir kelime al, yabancı olsun nesneyi ifade etsin sonuna bir kelime ekle. Bu da Türkleri görsel düşünen insanlar haline getiriyor. Niye? Çünkü yabancı kelimeleri kullanabilmesi için bunları görsel olarak iyi bilmesi şarttır. Türkler bu yüzden gördükleri nesneleri çabuk gözlemlerler, işlevselliğini kolayca anlarlar ve işitsel olarak değil, görsel olarak yabancı kelime ile kaynaştırmaktadır.

Türklerin üstün görsellik sahibi beyinleri, onların işitsel kavramlar kullanmasını zayıflatmıştır. Fakat yerleşik düzene geçmiş insanlarda, özellikle Anadolu Selçuklunun devamı olan Osmanlı’da yavaş yavaş işitsel bir dil oluşmaya başlamıştı. Osmanlı Türkçesi 1500’ün sonlarından başlayarak, yerleşik kavimlerden öğrendikleri figürlerle 1900’lü yıllara doğru bir işitsel düşünce dili oluşturmaya başarmışlardı. Ancak yine taşra üstün görsel dilinden vazgeçmemiş idi. Cumhuriyet’in ilanı ile İşitsel ve dokunsal dil olma yolunda olan Osmanlıca sekteye uğradı. Tabi geriye yine eski görselliğe dayalı dil kaldı.

Ancak kullanılan bu dil, göç edip, yerleşik bir kavimle kaynaşmaya yarıyordu. Göç eden görsel insanlar ise son 200 yıldır yerleşikti ve bu görsel dille kalakaldı. Yeni bir dil oluşturma süreci ile başbaşa kaldılar. 400 yıllık düşünce dili oluşturma çabaları boşa gitti. Yeniden ve sıfırdan yeni bir dil kurmaya başladılar. 80 yıl geçti. Tabi bu dili kurma çabaları Türk Dil Kurumunun çabaları, öztürkçecilik gibi kavramları ortaya çıkardı. Ancak bunlar görsel dil insanlarının yeni yerleşik bir kavimle karşılaşmalarında olduğu gibi verimli bir süreç olmadı. Çünkü dil bu motivasyona uygun değildi. ( Burada dil dediğimiz zaman Türk toplumunu, insanını  ve kültürünü anlamak lazım.) Üstelik şartlar çok farklıydı. Çünkü artık görsel dil ile yerleşik insanın çetrefilli  sorunlarını çözmeye çalışıyordu. Maalesef bu mümkün değildi.

Şu an Türkiye’de yaşanan süreç kısaca budur.  İnsan kendini ve kendi dilinin özelliklerini bilirse birşeyler yapabilir. Türk toplumunu ve dilini bilenin geleceğe bir bakışı olabilir. Bu açıdan Türk dili ve toplumu ve yaşananlar üzerine düşünülmesi, tefekkür edilmesi yerindedir.

Saygılar

M.A.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s