Mükemmel Çözüm Yanılgısı – “Perfect Solution Fallacy” – Karar Verme Becerileri 101


Ders: Karar Verme Becerileri 101

Konu: Yararlı Kavramlar

Resmin Kaynağı: http://www.freedigitalphotos.net/images/view_photog.php?photogid=721

Ben bunun aslında “mutlak çözüm yanılgısı” olarak çevrilmesinin daha doğru olacağı kanaatindeyim. Bir işin kesin bir çözümünü aradığımızda bu problemle karşılaşırız. Ancak daha önce bu konuya deyinenler öyle çevirmiş güzel örneklede açıklamışlar:

http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=m%C3%BCkemmel+%C3%A7%C3%B6z%C3%BCm+yan%C4%B1lg%C4%B1s%C4%B1

Akıl yürütürken karşılaştığımız genel bir hata. Bugün arkadaşla konuşurken ifade etti ve paylaşmak istedim.

Bu kavram aslında ne olduğunu bildiğimiz ama adını koyamadığımız, genel olarak hepimizin içinde düştüğü bir hata türünü açıklıyor.

Özellikle çözüm bulunması gereken sorunlar konuşulurken, çözüm alternatiflerinin uygulanması neticesi tam bir sonuca ulaşılamayacağı anlaşılınca bu çözümden vazgeçilmesi.

Genellikle A sorunu vardır, bunun için B, C, D gibi alternatifler mevcuttur, ancak kişi bu sorunu çözümünde derki

B seçeneği bu işi çözmüyor daha doğrusu belli arazlarını hallediyor ama tamamını halletmiyor öyle ise bu bunun çözümü değildir.

Öyle ise B’den vazgeçelim, çünkü bu bunun çözümü değildir.

Örnek vermek gerekirse, Çizim yapmayı düşünüyorsunuz bir bilgisayar almayı düşünüyorsunuz. Elinizde alternatif olarak netbook, laptoop gibi seçenekler var, bir de masaüstü bilgisayarlar var ve fiyatları artıyor.

Bunların kimisini para kısıtından eliyorsunuz, elinizdeki para ile alacaklarınız arasında olanların ise birisinin ekranı küçük olduğu için istemiyorsunuz, birisinin ekranı iyi ama photoshop’un bazı özelliklerini kaldıramıyor, kaldıranlardan bir tanesi sizin çok az işinizi görecek bazı programları açmıyor. Kimisinin ise başka ufak tefek problemleri var.

Vel hasılı kelam, işinizi çözecek en az sorunlu olan bilgisayarı bile tam anlamı ile beğenmiyorsunuz ve bu bu sorunu çözmüyor öyle ise bilgisayar almaktan vazgeçiyorum diyorsunuz.

Eğer para biriktirip daha iyisini alacağınız bir bilgisayar olduğu kanaatinde değilseniz, yani sorunu çözecek sizin erişemediğiniz D diye bir alternatifiniz yok olduğu halde bu bilgisayara alımı kararından vazgeçiyorsanız, yanlış bir karar vermiş oluyorsunuz. Siz Perfect Solution Fallacy, “yani mükemmel çözüm hatasını” bilmeden işliyorsunuz.

Burada doğru karar eksikleri ile çizim problemini yenecek en az sorunlu C bilgisayarını almaktı.

Bu sorunu çözerkenki erteleme kararınız D diye bir alternatifi taşımalıdır. Belli bir süre sonra D’yi alabilmeye umudunuz var ise, bir yerlerden bu D size gelecekse veyahut bu işi başka türlü halletme yolunuz var ise doğrudur. Aksi halde en mükemmel çözümü aramak insanı hataya düşürür.

Ekşisözlük’te yazan arkadaşın teknik direktör yorumu yerindedir. Yine diğer yazar arkadaşın belirttiği genelde sorunlara bu şekilde yaklaşıldığı doğru bir tesbittir. Yine yazarın belirttiği gibi bu olay dikatomik yaklaşım  ile beraber gider. Yani bir düşünceyi genelleyerek ya doğrudur ya yanlıştır mantığına indirgemek, ara çözümleri ve formülleri kabul etmemek. Olayı nedenlerden ve sonuçlardan bağımsız kesin yargılarla değerlendirmek. 1 ve 0 mantığı. Ancak insan 1 ve 0 dünyasında yaşamaz. Bizler birer program olsa idik muhakkak doğru çözümler bulurduk ancak insan hayatı işte 1 ve 0 çözümlerini kaldırmadığı için zordur ve enterasandır, ve de biriciktir, bunun için mucizedir. Zira her olayın kendine has sebep ve sonuçları ve çözümleri vardır. Bu noktadan hareketle her insan karşılaşıtığı her ufak veyahut büyük güçlükte daha önce hiçbir insanın karşılaşmadığı bir biricik durumu çözüm üretir. Ancak bu çözümü üretirken evrensel kayıt ve kurallar içerisindeki bu biricik an içinde olduğunu unutmamalıdır. Unutmaz ise en doğru çözüme ulaşacaktır. Mükemmelik safsatasından ziyade akıl yürütme ile en iyi sonuca ulaşmaya çalışmalı ve gerisine teslim olmalıdır. Kesin doğru karar ile kesin sonuca ulaşırım mantığı hem sakattır, hem de sizi çok yanlış noktalara götürebilir.

Bu kavram ve düşünce yapısı aynı zamanda genelleme hastalığına kapı açar. Yani bu olayda kesin çözüm E olsun diyelim. Ancak bu E çözümünün olabilmesi için sizin dışınızda olan elinizde olan ve olmayan yüzlerce, binlerce sebebin bir araya gelmesi beklentisi vardır.

Bu durum özellikle Türk Bürokrasisinin hastalığıdır. Bir olaya çözüm bulması beklenen yönetici, size işlerin nasıl olması gerektiğini ve çözümü net olarak ifade eder. İşin çözümü A işinin yapılmasıdır. Ancak bu A işinin olması Türkiye’de diğer kurumların çalışmaması, vatandaşın vergi kaçırması, kaçınma, kayıtdışılık, yalan beyan, adam kayırmacılık ve başka kurumların destek olmaması, zaman zaman parasızlık gibi kendisinin dışındaki binlerce farklı nedene bağlı bir genellemeler bütününü bağlıdır. Kısaca işi istenen kişi, uzman, yetkili, başkan, başbakan, muhalefet lideri, sivil, asker her kim ise sorunun çözümünü bilir. A işi olduğunu size söyler. Bu muhteşem çözüm ise imkansız nedenlere bağlı olduğu için nedense ortaya çıkamaz. Zira bu kişi “mükemmel çözüm yanılgısı” hastalığı müptelaasıdır. Teşhisi koyduk.

Burada böyle kişilere karşı yapılacak en iyi muamele kişiyi bu hastalıktan müzdarip olduğunun farkına vardırmaktır. Ancak direk söylemeyin sıkıntı olur. “Aristo’nun sorarak düşündürme tekniğini” kullanmalısınız.  ( Henüz uygulama fırsatı bulmadım, ama kişiye hatasını yüzüne vurdurmak yerine düşündürerek hatırlatma sistemi bu.)

Sonra da bu kişiden en az zararlı B çözümünü almaya çalışın. B çözümü sorunun mutlak ve mükemmel çözümü değildir ama çözümsüzlükten daha iyi sahte A çözümünden kat be kat iyidir.

Türk bürokrasisinin dayandığı imkansız A sebebine dayanma yanılgısı ve hastalığından kurtulmanın yegane yolu budur.

İşte düşünmek bunun için işe yarar. Umarım yararlı olmuştur. Sizde genelleme hastalığı ve mükemmel çözüm yanılgısını çevrenizde gözlemleyin, kendinizin ve çevrenizin ara ara bu durumlara düştüğüne şahit olacaksınız.

Bu günkü dersimiz bu kadar.

Saygılar

Not: Bu yazıda yüzlerce eksik vardır eminim. Ancak mükemmelleşmeyi ve en iyisini yazmayı bekleseydim ve bu yazıyı yazmasaydım belki böyle bir yazı olmayacak ve siz de böyle birşey okumamış olacaktınız. Belki bu yazıdan bir şekilde yararlanacaksınız. Yanlış veyahut doğru bir fikriniz olacak. İşte her işte böyledir mükemmel ve daha iyi, iyinin düşmanıdır. Daha iyi birşey yapmayı beklemeyin, iyi olduğuna inandığınız şeyi yapın göreceksiniz daha iyi bir süre sonra gelecek.  Unutmayın dünyanın en iyi yazarları binlerce sayfa yazmışlar ve çoğu bu yazdıklarını yakıp yeniden yazmaya başlamışlardır. Buradaki yukarı da ifade edilen karar mekanizmalarının benzeri vardır. Eğer en mükemmel yazıyı başta yazacağım diye karar verip birşeyler yapmasalardı, yani mükemmel yazmadıkları için o kötü yazıları oluşturmasalardı, şu an dünyanın sayılı yazarlarından olmazlardı. Siz de yazmaktan, birşeyler üretmekten korkmayın. Gelişmeye çalışın ve deneyin, unutmayın hiçbir işte, ve bu dünyada asla ve asla mükemmel çözüm yoktur, mutlak çözüm yoktur. Kötünün iyisi vardır. Saygılar.

One response to “Mükemmel Çözüm Yanılgısı – “Perfect Solution Fallacy” – Karar Verme Becerileri 101

  1. Pingback: KARAR VERME BECERİLERİ 101 – Dersleri | yesileldiven·

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s