SOSYOLOJİ NOTLARI VE KONFERANSLARI – Kitap Notları


KİTAP NO: 174
İSMİ: SOSYOLOJİ NOTLARI VE KONFERANSLARI BÜTÜN ESERLERİ 5
YAZARIN ADI: CEMİL MERİÇ
TARİH, YER :
OKUNDUĞU TARİH: 07/06/2004
YAYINEVİ: 4. BASKI İLETİŞİM YAYINLARI

KONU:
 Türkiye’de materyalizm neyle mücadele edecek, Avrupa’da kilise ile mücadele etti ve bize şimdi boşunu ihraç ediyorlar.
 Mekanik materyalizm her yerden bağını koparır, gökyüzüne bakar ve boş der. Tarihi materyalizm bir cemaate bağlar diyor.
 Türkiye’de comparadorluk, kopuş, batının istediği insan tipi olmak, mukaddesattan arınmış.
 Gambetta, papazları, kovmuş, Fransa’dan ama besleyip Türkiye’ye yollamış “ Kilise aleyhtarlığı bir ihraç metaı değildir” demiş.
 Devlet sosyalizmi lazım Türkiye’ye, Türkiye’de sınıf kavgası yok, aydın-halk çatışması var.
 İlim milletlerin maddi menfaatine hizmet etmiyorsa, gelişmemeye mahkumdur. Batı’nın Doğu merakının temsilinde mutlak olarak kapitalizm vardır.
 16. yy.’da sosyoloji kuran İbn-i Haldun, Montesquieu kanunların ruhunun başına “ Anasız doğan çocuk yazmış” ( Hürriyet Fransa’da yok, ana, deha bende var.). Bu kitapta böyle, tutmuş ama yakalayamamış diyor, diğerleri için.
 Halifeliğin müdafaa edilmediği yerde sosyalizmin hiçbir değeri yoktur.
 Milyarlık bütçelerle müdafaası yapılan iki görüş vardır: Kapitalizm ve sosyalizm.
 Caliban ( Shakespeare’in tembel, ahlaksız halk için kullandığı tabir.)
 Intellijans, Türk değil ve müslüman değil, kendinden utanıyor.
 Sartre–} safiyetle politika yapılamaz der.
 Bir ideolojinin gerçekleşmesidir politika. Ferdi ahlakla bir münasebeti yoktur. ( Fertler arasında sempati olur, milletler arasında sempati olmaz.)
 Türklüğün yüceliği söylenmeli, sosyalizm böyle kurulur.
 Ben sözlüğün bütün şerleri ihtiva ettiğine inanıyorum, devri yansıtıyor. Sözcükler emperyalist birer düşünce abidesidir.
Not: öyleyse kürtçe ve diğer sözcükleri devlet kurulmalı.
 şüpheyi önce Doğu ve Batının büyük kamusları karşısında duyalım
 descartes dogmalarını eline alıyor dinin ve onu temizliyor silahlarından ve burjuva filozofudur ve felsefeden bütün otoriteleri siler.
 Concercet, intihar ediyor. Fransa’da zindanında, ama iyimser ve tarih hiçbir zikzak çizmeden emin adımlarla ilerleyen sıhhatli insanlar kervanıdır.
 Bilgi sosyolojisini sağlam yere oturtanlar önce Saint-Simon, sonra da Balzac.
 Bilginin bilgiyle açıklanamayacağı ilkesi ortak.
 İdeoloji yerine, ütopya kullanıyor. Ütopya, Cabet ( ikarya) o devrin ? temsil eder. ( Napoleon)
 Osmanlı’da düşünceye ihtiyaç yoktu, kılıç vardı, oda kadar demek, kutsal din vardıi düşünce sistemi teoloji farkı.
 Machievelli, “ Kader coşkun bir ırmağa benzer. % 51 insan kaderine hakimdir. Ancak kader, setler çekilmemiş yerleri işgal eder” der.
 Osmanlı’nın anayasası şeriattı. Osmanlı imparatorluğu da anayasa düşman grupların eline verilen imkande. 1876. Gayri müslüm sekeneyi, Galata esnafını korumaktan ibaretti. Onun kaldırılması Türklerin lehine idi ve Abdülhamit öyle yaptı ve isabet etti.
 Bu adam bilgi sosyolojisi üzerine çalışıyor. ( C. Meriç)
 Pareto büyük kafa ama anti-sosyalist.
 Markism kiliseleşmiştir ve bir ideolojidir, her ideolojide ilmin farkı ufaktır.
 Sosyalizm 19 yy. da başlar. Üç büyük filozof kurucusu, Saint-Simon, Proudhon ve Marx-Engels.
 Hakikat en sefil taraflarımıza hitap edince kinlerimizi, ihtiraslarımızı körükleyince kuvvet kazanır.
 Hegel “ Hürriyet, zaruretin şuuruna varmaktır”
 Hürriyet bilmektir.
 Türk aydını kediye emanet eder gibi ( farenin) kendini batıya vermiştir. Düşmanlıklar aradan kalkınca
 1923’de hristiyanlığın anti-tezi olmaktan vazgeçip yeniden kuruldur, en büyük bahtsızlık mirasımız yok.
 Tarihi açıklamalıyız, Rodinson’u, Uzunçarşılıyı, kapitalizm niye gelişmedi.
 Rodinson İslam üst yapıdır diyor.
 İnsan düşünce tarlalar gibi çitlerle ayrılamaz.
 Edebiyat yalnız ölçüsüz değildir; Proudhon de edebiyatın içine girer.
 Tek edebiyat tarihi bizde Ahmet Hamdi’nin çünkü yazarların hangi içtimai çevreden geldiğini yener.?
 Sosyoloji eğer insan cemiyetine aydınlık getirmişse ?
Saint-Simon, Proudhon, Marx ve Comte.
 Spengler üç tip medeniyetten bahseder, Çin tipi Grek tipi, İbrani tipi.
 Schubart Alman asıllı Rus 4 tip sosyo-kültür tipi var. 1. Harmonik sosyo-kültür. Herşey tabiatın kopmaz parçası, bütün 11. 16. yy. Gotik Hristiyanlar, Yunanlılar Homerostur. 2. Cengave sosyokültür. Promethe marx falan. 3. Asetik sosyo kültür. Riyazet Ascelique. Elini eteğini çek dünyadan Hintli, mutasavvıf, mistizm 4. Mesiyanik ( Mesih) Heroik ve harmonik karışımı. En iyisi Rusya, İsa falan.
 Bergson’a göre zeka çevrene uymaya sağlayan vasıta.
 Yobazlık bakışlarını anti-tezden ayırmak onun varlığını inkar etmektir. Hükümetin ezel ve değişmez olduğunu sanmaktır.
 Marx’a göre Hint’i sömürecek İngiltere iyi etmiştir. İngiltere’de işciler iktidara gelince ATÜT yıkılacak.
 Asya için 2. Enternasyonal’da, bunlar dünya nimetini kullanmıyor, bıraksak bizi yer diyorlar.
 Asyayı sömüren yağmacı Avrupa, sosyalistti ve burjuvaziyle yek vücuttdur. ( Bernstein, Von Kol)
 Hanefi ve Galiyev, mazlum milletler birleşmeli Turan. Avrupa proletaryası, burjuvazinin yerini almış, nemalanmakta sömürüden.
 Hintli Roy, tüm burjuvalar, geri kalmış ülkelerde ?
 Sosyalizm bizde, paşalar sosyalizmiydi, bizde bürokrasi getirdi sosyalizmi, entalijans yoktu.
Tevcih–} 1. Belli bir yöne çevirme, yöneltme. 2. ( Aşama, makam, mevki) verme, terfi ettirme.
Müteveccih} Bir yere gitmeye, bir şeyi yapmaya karar veren 2. Yönelmiş.
 İslam, herşeyi ehline tevdi eder ve ruhla değil nefisle uğraşır.
 Bütün büyük dinleri, monisttir ama sonradan aam tek Tanrı’ya inanamaz, personel bir Tanrı ikame eder, panteonu olur.
 İlimde ist olmaz, nasıl Tariyelist olumazsa, Marxistte olunmaz.
 18. yy. Materyalizm Avrupası’nın müşterek kavga silahı kiliseye karşı. Hür düşüncenin zaferi ile sonuçlanır. 1789 1. Napoleon ideologları küçümser (materyalist) ve kilise ile anlaşır.
 Burjuva ihtilal yapıyor kiliseye ve krala karşı, sonra iktidar olunca kilise ile anlaşır.
 Napolyon—Burjuva kıral.
 Ruhçu felsefeyi ( Spiritüalisti) diriltmiş 1950’ye kadar
 Klerizm: Kilise.
 ( Anti-Klerikalim ihraç malı değil Gambetta 3. Cumhuriyetçi Fransa)
 Baha Tevfik, Abdullah Cevdet mekanik materyalizm etkisinde dine savaş açar, geçmiş yıkıldı der.
 D’Holbach “ Sağduyu” çevirmiş 18 yy. mekanik materyalist şakirdi, sığdır.
 Louis Bücher, B.Tevfik çevirmiş. Madde ve Kuvvet, insanlığı insanlıktan uzaklaştıran kitaplar. ( Beşir Fuat, maddeci, intihar etmiş.)
 Avrupa’da üç görüş var.
 Hristiyanlık, Derebeyliyi ve hiyarerşiyi savunuyor.
 Burjuvazı: hürriyet istiyor Bacon, Montaigne.
 Akıl, ferdiyet ve hürriyet diyor, filozofları tüm insanlık adına konuşuyor ama ( Sadece Avrupa onların dünyası) İnsanlık kendi sınıflarında biter.
 Sosyalizm: Osmanlı makyaveli anlayamadı, o insanlık uygarlığıydı ve karşısında tilki vardı.
 A.Mithat ve Cevdet Paşa sonuna kadar müdafa ettiler davayı ulemayı tercüme odasına karşı.
 En güzel kültür tarif bence.
 Clerc: Kutup yıldızı
 İntelijansya–} Hür düşünce insanlar topluluğu.
 Batı sosyal adalet ve huzuru gerçekleştirememiştir, oysa islam sağlamıştır bunu.
 Burjuvazinin 14. asırda şahsiyetinin şuuruna varın. Ticaret gemilerinin inşaası iöin mühendise, matematikçiye ihtiyacı vardır. Rahiplerin ideolojisini benimser. 18 yy. ise filozofları çıkarır sahneye ve bunlar kilise’yi sarsar. Akıl bütün nasları eriten kezzaptır.
 Sanayi toplumunun aydından beklediği; yaratıcılık-yayıcılık. Teferruat ve geçici ile uğraşmayan insan.
 Gramsci’ye göre, bir toplumda bir istihsal sistemi kurulur, sınai-ticari teşebbüs olur. Bu teşebbüs teknisyenini ve entellektüelini yaratır.
 Marx suçlu değil, onu anlamak lazım, markism kötü falan Avrupa’nın pis yönünü suratımıza vurdu, sosyalizm’in bize faydası bu oldu.
 Avrupa kendi hayaline aşık bir narsist onun için 3 dünya görüşü var. 17 yy. Bacon Monteigne dinle kiliseyle savaşmaya başladılar.
 Liberalizmin kurucusu bütün Avrupa’dır 1001 isim var. 14-16 asırda güçlenmeye başladı . 18’den sonra madde medeniyeti kurdu. ( Yaşamak için yaşamak hakkını kazanmak lazım)
 Kurtuluş başkasından beklenmez.
 Bütün dünyanın ve kendimizin ihanetine uğradık. Kendi değerlerimizi tebliğ hakkından mahrumsak ölürüz.
 Dünyaya açılmayan ulema yıkılmaya mahkumdur. İslamiyeti anlamak için bütün dünyayı anlamakla kabildir. Ex Oriente Lux ( Işık doğudan gelir.)
 Zafer kelimelerle kazanılır, önce onları alalım. Kültür, çağdaş uygarlık düzeyi. Braudel İtalyan ansiklopedisi.
 Kültür bir milleti millet yapan herşeydir. Yeni dünya görüşüdür.
 Medeniyet; Medeniyetin tabiatı dizginlemek için kullandığı her türlü vasıtadır.
 Japon Gencei ( 10. Asır) Maruzaki’nin dehoe ( Çağdaş romana baziye)
 Lexicographie–} Lugat yapma ilmi
 Kültürün emperyalizmi olmaz, irfanı olan bir ülke bütün irfanlara açıktır.
 İslamlaştıktan sonra Araplaştık, İslam arap kültürü diyorlar.
CM: Akıl hastanelerinde tetkiki gerekir.
 Avrupa ilahinin yerine beşeriyi koyduğu için yıkılış içinde, biz bu yangını taklide çalışıyoruz.
 Osmanlı büyüktü.
 Anarşi ayrı anarşizm ayrı.
Zenon’la başlıyor, kaybolan mazi gelecekte.
 Ya dehre gelmeseydim, ya aklım olmasaydı
 Roman felsefenin yerini almış. Roman, felsefedir, psikolojidir, sosyolojidir.
 Felsefe Hegelle bitti, deneme Monteigne ve Pascalla başladı.
 97 romanı tek bir roman Balsac’ın Fransız Toplam 2000 kahramanı ile, bir nevi sosyoloji.
 Romantizm, edebiyattı liberalizm. Büyük edebi eserler hem romantik, hem realisttiktir.
 Egzistransiyalistler, Camus ve Sartre.
 İnsani ilimler ilerledikçe romanda fakirleşir.
 Romanlar: Serumies çok güzel, Browne lehimci ve vaiz oluyor. Pürüten tenkitçi “ Hac Yollarında” 12 sene hapis.
Milton “ Kaybolan Cennet”
Danial Defoe “ Robinson” çok etkilemiş herkesi 60 yılın sonunda yazmış.
 Weber’i yanlış anlamış bu adam.
 Kazım Kadri’nin, redhouse’un lugatları var.
 Sosyalizmin tahayyül edemeyeceği şeyi Osmanlı gerçekleştirmiş.
 Altürist, iman ve bayrak vatanı toprak değil.
 Kemal Tahir dış dünya adamı, içi fakir.
 Ahmet Hamdi iç dünya adamı ( Kumarbaz, içkici)
 Dağılmak tembelliktir. ( Hiçbir görüşe bağlı olmadık.
 Yarın Freud’a öbür güne Marx’a şuna bağlanan zeka sadece bir şair yetiştirir.
 NOT: Nazımdan bahsediyor herhalde
 Aksiyon adamı Marx, dünyayı değiştirmek ister, dünyayı izah etmek suratiyle değiştirmek. Bir adama bağlanmak çok cazip, mesela Balsac’la Fransız edebiyatını tanırsın.
 Hapishane’de insan kendisidir tüm zaaflarıyla, şahsiyet sahibi insanlardır. Kavga edecek kadar cesaretleri vardır.
 Avrupa’da insan eziliyor ve onu kurtarmak için din olarak marksizm doğuyor. (Sosyalizm). Sertleşiyor, markism oluyor.
 Kendinden uzaklaşmak lazım, kendine döndükçe ben azar. (Dışa dön)
 Bütün kavgalar insanın bir ihtiyacına cevap veriyor. Kezzap gibi oyuyor içine çevrildikçe bakış.
 Herşey absürd, din, aşk, politika, bir absürdden ötekine atılacaksın. Mantıksızlık içinde mantık arayacaksın.
 Avama günlük hayat yetiyor, sana yetmez. Kendine mahsus bir ülken olacak. Hayat kuru bir yerde. Ama sen yeşerteceksin onu.
 Herkes susar, sükunetin ne trajediler saklağını bilmeyiz.
 Hayatı mümkün kılacak imkanlar var okumak, bunlardan biri, yaldızlarını saklayacaksın, insanlar mizaç itibari ile kendilerinden olmayanlardan kaçarlar.
 Başkasından farklı olan davranış: başkasına hakarettir. Bırak başkaları da fedakarlık yapsın
Hamakat } Ahmaklık
 herkes vermek ihtiyacındadır. Alışverişte borçlu hissetse düşman olur.
 Kaybettiğinin peşine düşmek insanın büyük hamakatı.
 Kadın bir başkasının hayatını yaşayabilir ama insan yapamaz. Erkek harekette, kitapta, mesaide realize eder kendini, kadın çocukta eder. Biri mücerrette, biri müşahhasta. Görmek sahip olmaktır.
 EN ÇETİN HAYAT BOŞ HAYATTIR.
 En büyük saadet düşünce diyalogundan doğan saadet.
 Kendi için:
 Sagesse’de ( Bilgelik) derecem çok aşağı. Düşünce de yükseyim.
 İbn-i Haldunu övüyor.
 Marquis de Sade köpeksin, Yogi tanrısın
 Machievelle-Bacon temsili iki kişi Renaissance da
 Machiavel insana, Bacon maddeye eğilmiş.
 Pareto’nun dediği gibi ilimle eylem iki ayrı dünyadır. Hareket etmek için inanmak lazımdır. Bizi duygularımız, içgüdülerimiz harekete geçirir. İnsanoğlu inandığı bir Mit için hayatını severek verebilir. İnsanları mitler harekete geçirir . ütopi geleceğe taşan bir anticipatien’dur. Mit’in doğruluğu yanlışlığı mevzubahis değildir.
 Mit insanları kanatlandırır ya hiçbir tesir yapamaz. Bu itibarla dinler insanları bir deniz gibi dalgalandıran büyük itici kuvvetlerdir. Din insanı yükseltir, ilim gerçeğe tutulan aynadır, akla hitap eder. İlim adamı bütün sevgilerden ve kinlerden soyunur, tarafsızdır.
 Çıkarları maskeleyen, sosyal realiteyi örtmek isteyen yalanlara, Pareto derivation der, Pareto’ya göre görünen gerçeği arkasında bir de görünmeyen gerçek vardır. ( Alt-yapı, üst-yapı ayrımı onda da var.) Pesidu alt yapı insanı harekete geçiren saik içgüdülerdir. Ama insan akıldışı hareketlerin akla uygunmuş gibi göstermek ister, bunun için ideolojiler uydurur. Sosyal olaylardaki determinizmi yöneten tecrübe akıl değil histir.
 Müslümanlık bir sebep olmadan neticedir.
 Almanya’da rasyonel felsefe yok, çünkü burjuva yok, aydınları intihar ediyor.
 Hafızanın kanunu aşkın kanunudur. İnsan ancak sevdiğini öğrenir.
 Hegel reel olan herşey rasyoneldir, rasyonel olan herşey reeldir. ( Formülünü Meister Eikchart ve Jacob Bölme’den alır) İskenderiye mektebi.
 Hayat düşünenler için trajedi, hissedenler için komedidir.
 Mekanik materyalizm koparır insanı.
 Tocqueville “ Avrupa ve Fransa 13 yy. dan beri her türlü elite karşı azgın bir kin içindedir.” Der. Çünkü 3. sınıf güneş altında layık olduğu yeri fethetmek ihtiyacı ve arzusundadır.
 Machievelle göre tacidar yarı insan, yarı hayvan olacak. Hem tilki, hem aslan. (Hepimiz gurbetteyiz, kökü mazide olmayan memleketine ve başka memleketlere yabancıdır.)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s