Söz ve Diksiyon Sanatı – Kitap Notları


KİTAP NO: 0240
İSMİ: Söz ve Diksiyon Sanatı
YAZARIN ADI: Nüzhet Şenbay
TARİH, YER :  Mart 2008 24.basım, İstanbul
OKUNDUĞU TARİH:   Temmuz 2010
YAYINEVİ: YKY – Doğan Kardeş kitaplığı

KONU:

Yazarın Değerlendirilmesi

Nüzhet Şenbay, 1910 doğumlu Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümünde okurken 1941, yılında Prof. Carl Ebert ve öğretmen kurulunca diksiyon asistanı olmasına izin verildi. Sahne çalışmalarını ve diksiyon öğretmenliğini beraber sürdürmüş. Diksiyon sanatı ve tiyatro çalışmaları ile ilgili yazıları ve beş tane kitabı mevcut. 1991 yılında vefat etmiş. Allah rahmet eylesin.

Kitabın Değerlendirilmesi

Kitap, giriş, konuşmacı, konu, konuşma üzerinde temel çalışmalar, sözlü anlatım sağlamak başlıklarından ve söz ve diksiyon terimleri sözlüğünden oluşmakta. Kitapta en büyük bölümü Konuşma üzerine temel çalışmalar oluşturturmakta. Bu açıdan kitap, alıştırma yapmak isteyenler için yararlı bir kaynak eser.

Kitabın en sonunda yer alan sözlükte diksiyon konusu ile ilgili bilinmesi gereken terimler, Türkçe ve Fransızca karşılıkları verilerek yer almakta.  Eğer tiyatro ve ses sanatları benzeri faaliyetlerle uğraşıyorsanız bunlar bilinmesi elzem terimlerdir.

Kitap iyi bir konuşmacı olmak isteyenler için gereken bilgileri vermekte değerli tavsiyelerde bulunuyor. Uygulamaya fırsat bulamadığım ancak yararlı gördüğüm alıştırmalar kitapta yer alıyor. 160 sayfa civarında olan kitap kısa ancak yeterli. Eğer uygulamaları yaparım diyorsanız, değerli bilgileriyle beraber sizler için faydalı olacağı kanaatindeyim. Ses bilgisi, topluluk önünde konuşmayla ilgili bilgiler edindiğim bu kitap için rahmetli Nüzhet Şenbay hanımefendiye teşekkür ederim. Ruhu şad olsun.

 Notlar

“İnsan konuşa konuşa, hayvan koklaşa koklaşa anlaşır”

Boğaz dokuz boğumlu, derler. Önce Düşünmek, zihinde tasarladıklarını gerekiyorsa söylemek yerinde olur. S.11

Konuşma üstünlüğünü sağlayan “ses kirişleridir.” Maymunda yoktur bu yüzden konuşamaz.

Diksiyonun önemi: Bir konuşmacı, bir avukat düşüncelerini, duygularını iyi anlatabilmek için uygun, inandırıcı sözcükler, tümceler seçtiği gibi, doğru bir ses, düzgün bir söylenişe de sahip olmalıdır. Bu bakımdan dinleyiciler karşısında söz söyleyen herkesin “Diksiyon Sanatı”nı bilmesi gerekir.

Konuşma bir yetenektir. Ancak çalışılarak herkes belirli ölçüde bunu geliştirebilir. Demosthenes’in örneği. Çakıl taşları ile konuşmaya çalışması hikayesi. S.15

Konuşmacı hazırlanmalı, geçmiş metinleri okumalı, kendini dinlemeli, işitmeli ve sözcüklere canlılık kazandırmalı. S.19-20.

Konuşmacının topluluk karşısında duyduğu korku ( trac ). Bunu yenmek için yolları anlatıyor. Olmadı bir kişiye bakıp anlatın diyor. Kendinize güvenin diyor. ( Başka bir kitapta dinleyenleri patates çuvalı gibi düşünün diyordu, bir tanesi de çıplak düşünün gülümsersiniz diyordu, bilmem ki işe yarar mıJ)

Nüzhet Şenbay hanımefendi sözün etkililiği ile ilgili konuşmacının ruhsal gücüne de bağlamaktadır olayı. Yani sadece ses olayı değil. İçtenlik, samimiyet, gerçeğe içten bağlılık, alçak gönüllülük, yüreklilik ve cesaret, sabırlı olmak gibi. ( Konuşmacının kişiliği ve ruh gücünün etkisinin önemi üzerinde düşünülmesi gereken bir konu. Demekki konuşma kimin ne niyetle nasıl söylediği ile alakalı. Yani yürekten yapılmalı. Yani kişiyi gerçekten yansıtmalı.)

Kendine güven kazanılmalı bilgili olunmalı.

Doğuştan Tanrı vergisi olarak, kolay, düzgün ve etkili konuşma yeteneğine ( talakat= Elocution ) sahibi insanlar vardır.

Konuştuğunuz salona kusur bulmayınız. Anlaşılmıyorsa sorunun sizde boğumlama kusurlarda olduğunu düşününüz.

Konuşacağınız konu üzerine iyice araştırmadan, iyice düşünmeden ve hazırlanmadan dinleyici karşısına çıkmayınız.

Konuşma üzerine temel çalışmalar bölümünde.

Konuşmayı tamamen yazmak faydalıdır. Hiçbir zaman kağıttan okumamalıdır. Ancak ne söyleyeceğini bilmek heyecanı giderir ve kişiyi güvenli kılar. Kendin inanıp, alçakgönüllü davranıp dinleyicinin ilgisini canlı tutmaya çalışılmalı.

Konferansta konuşmacı kesinlikle açık ve anlaşılır olmalıdır. “ne demek istiyor” sorusu açık kalmamalı. Provası yapılmalı. Bütün dinleyiciler dost kabul edilmeli, dil sürçmelerinin üstünde durulmamalı. Dinleyicilerin ilgisi çekilmeli.

Kısa söylev ( Allocution) örnekleri veriyor.

Diksiyon nedir?

Latincede ( dictio ) ve ( distus) sözcüklerinden Fransızcaya ( diction) olarak geçmiş. Latince anlamı “söz söylerken sözcüklerin seçilmesi, düzeni, aynı zamanda düşünceyi kolaylıkla anlatma tarzı” demektir. Talakat’ın tanımlamasına uyuyor. … ( Ancak şu an ki Türkçe de diksiyonun tanımı daha geniş ) Şenbay’a göre …Söz söylerken, duygu ve düşünceleri doğru, üslubuna uygun olarak anlatmak için sesin uyumunu, söylenişi, sözcük hecelerinin uzunluğu, kısalığı ve vurguları bakımından doğrulu, jesti, mimiği, takınılacak tavırları yerinde ve güzel kullanma sanatıdır. S.72

Kitapta ses aygıtının anatomisi ve fizyolojisi ayrıntılı bir şekilde aktarılmaktadır. S.76 solunum alıştırmaları yer almaktadır.

Fonetik önemlidir ancak gereğinden fazla uğraşılırsa söz söylemenin diğer yönleri ihmal edilmiş olur. S.115

Konuşmada söyleyiş ve boğumlama kusurlarına değiniyor. Atlama kusurlarına değiniyor. Bunlardan kurtulma yollarını aktarıyor.

Gılama ( R) ünsüzün, küçük dilin titremesiyle boğazda meydana gelmesi.

Şağdeyi ( Prosodei) sözcüklerin söylenişinde seslerin değerini verme, hecelerin vurgusu, uzunluğu, kısalığı gibi özelliklere özen gösterme işidir.

Sözlü anlatımı sağlamak kısmında günün erken saatlerinde yapılacak alıştırmalar yer almaktadır.

Kitabın en sonunda 20 sayfalık yararlı bir sözlük yer almaktadır.

İlginizi Çekebilir:

Konuşma ve Diksiyon Üzerine Kitap Karşılaştırması

Konuşma Sanatı, Ertuğrul Yaman, Kitap özeti.

Söz Söyleme ve Diksiyon, Can Gürzap, Kitap özeti.

2 responses to “Söz ve Diksiyon Sanatı – Kitap Notları

  1. Pingback: Konuşma ve Diksiyon Üzerine Kitap Karşılaştırması | yesileldiven·

  2. Pingback: Konuşma Sanatı – Kitap özeti | yesileldiven·

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s