OSMANLI’DA VE İRAN’DA MEZHEP VE DEVLET – Taha Akyol / Kitap Notları


KİTAP NO:    193

İSMİ:             OSMANLI’DA VE İRAN’DA MEZHEP VE DEVLET

YAZARIN ADI: TAHA AKYOL

TARİH, YER    :

OKUNDUĞU TARİH: 01.03.2003

YAYINEVİ:

 

KONU:

            Osmanlı ilk kurulurken gaza kültürü ile birlikte başarmıştır. Bektaşilere Orhan Gazi büyük saygı gösteriyor, beraber savaşıyorlardı. Daha sonra yerleşiklik artınca be merkezi yönetim güçlendikçe Türkmenleri ve Bektaşileri yerleşik hale getirmek gerekti. Bundan çok rahatsız oldular. Mehdi bekleyen kültürde Şah İsmail’in efsanevi hayatı ve dini kişiliği ( Aileside etken) Anadolu’da olumsuzluklardanda etkilenecek, isyan ediyorlar.

            Eşitlerin birinci konumunda ilk yıllarda başkan Fatih ile beraber kardeş katli başlıyor ve artık tek sultan var. Merkeziliyi gösteriyor.

 Kızılbaş—} Türkmenlerin kırmızı börkesi. Ayrıca ayakkabılarıda kırmızı.

İsmail—} Babası Haydar (Cüneyt) ve Büyük abisi de öldürülüyor. 7 yaşında gerçeklerle yüzyüze kalıyor.

13 yaşında Trabzon’u kuşatıyor.

Y.S. Süleyman o sıralar orada şehzade herşeyden haberdar.

 Osmanlı’da baştakiler Farsça konuşurken, halk Türkçe konuşuyor. Yazışmalarda Türkçe yapılıyor. Safeviler ise Türkçe konuşuyor, ama devlet içi işlerde Farslıları ve Farsçayı kullanıyorlar.

Safeviler ve Şiilik İran’ın millileşmesini sağlıyor.

—} Şiilikte ulema çok etkili, ve gelenekten dolayı sürekli Mehdi’yi bekliyor, baştaki siyasi iradeyi reddediyor, dini kişiliği yoksa. Dini her alanda var sayıyor. Muhalif daima.

            Sünnilikte ise devlet işi ayrı, din işi ayrı gözle inceleniyor. Şeyhülislam devlet’in memuru konumunda. Çoğu zaman padişaha uyuyor ve onu dinlemekle yükümlü.

            Ulema Kırşit ( Tam ismi neyse) o zamandan karşı çıkıyor 1925. İngiliz yatırımını protesto ediyorlar. Boykotla şah’a geri adım attırıyorlar. Çok güçlü halk gözünde de.

            Bizde hiçbir zaman irtica olmaz, ulema olmadığı için, yapı öyle değil, diyor.

            En baştan belliymiş zaten İran’da birşeylerin olacağı.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s