Yapıcı Eleştiri Ne Demek ?


Yapıcı eleştiri yapmak tabirini hepimiz duyarız. Ancak bu tabirin gerçekte ne olduğunu acaba biliyor muyuz. Kimimiz yapıcı eleştiriyi kibar bir dille kırmadan dökmeden ifade etmek olarak anlamaktadır. Elbetteki bu usul bakımından doğru bir yaklaşımdır. Ancak yapıcı eleştiri usülün ötesindedir. Zira doğru yaklaşım genel olarak önerilen şekli bir durumdur.

Yapıcı Eleştiri, öze dönük eleştiri demektir. Mefhum-u muhalifinden aktarmak gerekirse, yani olaya ters kanıtla yaklaşalırsak, yapıcı eleştiri, yüzeysel, suya sabuna dokunmayan, konunun şaşalı görünen kısımlarına dönük eleştiri değildir. Akla gelen sonuçlarla, belirtileri sorunun kendisi sanmak hiç değildir. Bulguları sert tenkitin konusu yapmak değildir. Çözümü düşünme zahmetine katlanmadan genel geçer yargılarla değerlendirmek değildir. Yapıcı eleştiri, fikri takip etmeyip, olaylar üstünde boğulmak hiç değildir. Hele kimi eski siyasetçiler gibi kişilerde boğulmak hiç değildir. Çok şükür Türkiye’de siyaset artık olaylar üstünden konuşuluyor, görece olarak bir aşama kaydetti. Ancak yapıcı eleştiri yine olaylara dönük değildir. Şu an yapılan siyasi tartışmalarda olay eksenli olduğu durumlarda tartışma yine yapıcı eleştiriyi doğurmaz.

Yapıcı eleştiri ille çözümde sunmak zorunda da değildir. Yapıcı eleştiri öyle birşeydir ki bu eleştiriyi alanı konunun özü üstüne düşündürsün. Odağını sorunu çözeceği noktaya toplasın. Bazen öyle eleştiriler oluyorki yapıcı eleştiri adı altında sorunun özünden ziyade öyle gereksiz noktalara insanları yönlendiriyor ki insanlar iyi niyet taşlarıyla örülmüş bir labirente bilmeden hapsediliyor. Oysa yapıcı eleştiri ister sert olsun, ister vurucu olsun, üslubu ne olursa olsun işin odağına insanın duygu ve sezgileriyle kattığı ufuk açıcı bakışı ekleyerek bir öz bir nokta belirler. Oraya saldırır veya baktırtır. İşaret eder. Bazen kibarlıkla, kimi zaman hırçınlıkla. Çocukların korkuları olmadığı için ayıp duyguları olmadığı için pattadanak öze işaret ederler. İnsanların göremediği kör noktaları aydınlatırlar. Bazen kıral çıplak derler. Bu kıral çıplak diyebilmek işte yapıcı eleştiridir. Bu sebeple çocuklar, saf insanlar, kalbi temiz insanlar, abdallar, sizden menfaati olmayan akil insanlar, yaşlılar, bilim insanları, gerçek alimler, veliler, salihler size doğruyu ya doğrudan ya dolaylı söylerler. Yapıcı eleştiriler sizden beklentisi olmayan insanlardan gelir. Akıllı idareci uslüba şekle takılmaz odağa ve denilene bakar.

Her sertlik yapıcı eleştiri değildir. Her kırıcı söz de. Aradaki incelik sözün sizi düşündürmesidir. Gerçek hakkında sarsmasıdır. Hakiki sonuçta zaten kısa vadede ortaya çıkmaz. Üzerinden belli bir vakit geçmesi gerekir. Hakikat konuşur, ancak çoğu zaman vakit gerekir.

Yapıcı eleştiri’nin bir diğer özelliği sizi uğraştığınız yanlış, hatalı, boğucu, tutarsız uygulamalardan alıp daha doğru, nitelikli, size ve çevrenize yarar sağlayacak bir aşamaya getirecek yolları sunabilecek bir bilgi olmasıdır. Bu yapıcı eleştiri öyle ise bir söz, bir davranış, bir duygu, bir his, bir renk, bir koku, bir fikir, bir cümle, bir ses, bir rüya, bir hayal, bir ilham aktarımı olabilir. Kişi bunun üstünde aklettikçe, tefekkür ettikçe gerçeğe kendi kendine ulaşır. Düşünün. Bazen cevap siz düşünmeyi unutunca hiç ummadığınız bir anda gelecektir. Ancak önce biraz kafa yormak şarttır. Ancak yapıcı eleştiri o zaman bir anlam ifade edebilir.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s