KENDİ KENDİNE NLP


 KİTAP NO: 0250

İSMİ: KENDİ KENDİNE NLP

YAZARIN ADI: STEVE BAVISTER , AMANDA VICKERS Çev. Mehmet ZAMAN

TARİH, YER : 2008, iSTANBUL – 280 sayfa.

OKUNDUĞU TARİH: 2010

YAYINEVİ: Hayat Yayınları

KONU:

Kitap NLP konusunda ayrıntılı bilgiler elde edebileceğiniz bir metin. Kitabın arka kapağında NLP öğrenmenin bizi hayatımızın kaptanı yapacağını, dünyayla ilgili inançlarımızı değiştireceği, hedeflerimize ulaştıracağı belirtilmekte.  19 bölümden oluşan kitap NLP hakkındaki herşeyi bir ders kitabı gibi aktarıyor. Bu açıdan diğer NLP kitaplarına göre daha ayrıntılı olarak alt konulara giren bir metin. Kitapta NLP’nin tüm tanımları açıklanıyor.  Çeviri yer yer kuru hale geliyor ancak genel olarak anlaşılır bir kitap. Cümlelerin anlamı doğrudan anlaşılıyor. Kitapta NLP’nin tanımından, tarihinden başlayıp, bunu öğrenip ne elde edeceğimize deyin herşey konu konu aktarılıyor. Kitabın bazı noktaların dizgi ve başlık hataları var. Ancak esası bozacak kadar kötü değil.

NLP’de maksat dünya gerçeğini kendi çarpıtması ve düşünce sistemi ile algılayan insana farklı düşünme sistemleri olduğu şuuruna eriştirip, NLP’de uygulanan tekniklerle sorunlarına yeni  seçenekler üreterek çözümler bularak isteklerine ulaşmasını kolaylaştırmak olduğu söylenebilir. Kitap işte NLP’nin ne olduğunu, kendimizin düşünce sistemimizi nasıl anlayacağımızı ve kodlayacağımızı aktarıyor. Bunu ise örneklerden çok NLP hakkında temel bilgileri vererek yapıyor. Bence kitap temel bilgileri almak için çok yararlı. Bu kitabın yanında eğer bir de örnekleri olan kitap olursa ikisi birden yararlı olur. Böyle bir kitap alıp okumadım. Bu kitabı ise birkaç kez okudum, yararını gördüm ancak uygulamaları hayata geçirmek için örnekler lazım. Bunu ise ya bu işi bir bilenle yapmalı ya da dediğim gibi örnekleri olan daha akıcı bir kitapla harmanlayıp okumalı.

Kitapta öğrendiğim ilginç şeylerden birisi, NLP’nin dil bilim çalışmalarının ürünü olduğu ve Noam Chomsky’nin bu işte biraz katkısı olduğunu öğrenmekti. Dil, düşüncenin temeli bildiğimiz üzere. Bunun bir sistematiğe oturtulmaya çalışılmış olması ve teorisinin pratiğe aktarılmaya çalışılması insanlık düşüncesinde önemli bir kilometre taşıdır denilebilir. Son zamanlarda ortaya çıkan düşünceye önem veren kişisel gelişim kitaplarının temelinde NLP yatmakta olduğu aşikar. Zira düşüncenin belirleyici yönü NLP’nin temel savlarından birisidir. NLP’ye göre düşünceyi değişteren, düşünce sistemini programlayan kendini programlar ve olumlu davranışlar elde eder. Kitaptan öğrendiğim şekliyle çıktı diye tanımladıkları bu davranışlar neticesi insanlar hayatlarında daha başarılı olmaktadır. İnsanın kendini değiştirebileceğine olan inancı arttıran NLP, bunun yanında teknikler sunarak insanları fobilerinden, korkularından kurtarmak için yararlı bir yöntemdir denilebilir. Ancak NLP’de her sistemde olduğu gibi kişinin kendi çabasını gerektirmektedir.Öz şuurlu, yani kendini bilen insan ancak bu tekniklerden yarar sağlayabilir. Öyleyse kendini bilen insan zaten nihayetinde davranışlarını değiştirmek için çaba gösteren insandır. İşte NLP bu kendini bilme şuurunu insanlara tekrar hatırlattığı için bile başlı başına kıymetli bir disiplindir. Yine tekrar ifade edeceğim gibi bu iş kişinin kendinde bitiyorum. Döndük dolaştık Yunus Emre’nin dediğine geldik: “İlim ilim bilmektir; ilim kendin bilmektir, sen kendini bilmezsen; ya nice okumaktır”. NLP, bu şekilde bize yardımcı olacaksa kıymetli bir disiplin olacaktır. Ancak kendimizi oyalama taktiğine dönüşecekse şayet kişi dikkatli olmalıdır. Kişi değişmeyi isteyerek NLP’yi bir araç olarak görerek bu işe başlamalıdır, kanaatimce. Zira maksat kişinin kendini tanımasıdır, yoksa NLP’yi yada şu veya bu tekniği öğrenmek değildir. Kişinin kendisinde meydana getirmeye çalıştığı dönüşüm, davranış değişikliği, iyi ve tam bir insan olma hedefine sahip olmalıdır. Bu niyetle çıkılan yolda tek bir cümle bile fayda sağlar. Aksi halde binlerce külliyet okumak ve bilmek dahi kişiye yarar sağlamaz.

 

Alıntılar

NLP’yi insanın dünyayı algılarken kurduğu düşünce sistemi olarak ifade etmektedir.  NLP’nin açılımı: Neuro ( sinir ), Linguistic ( Dilbilimsel/ Dille ilgili), Programming ( Programlama).

(NLP’nin önemi zihinsel yazılımımızı silerek, güncelleyerek ya da kurarak, düşünme şeklimizi, dolayısıyla da davranış şeklimizi değiştirebiliriz.)

NLP,… esas itibariylle dil ve sinirlerimiz aracılığıyla dışsal “gerçek” dünya ile ilgili deneyimimizin içsel bir temsilini yaratma süreçlerimizle ilgilidir.

İkinci Bölümde NLP’nin dört esası olduğu belirtilmiş ve üç tane anlatılıp bırakılmış. Bunlar Çıktı, Duyu Keskinliği, Davranış Esnekliği. S.23

NLP’nin esasları var, Önkabulleri var, bir sistemi, tanımları, metodu ve uygulaması var.

NLP’nin Önkabulleri:

Harita,( Yani herkesin düşünce haritası) bölgenin kendisi değildir.

Herkes kendi biricik dünya modelinde yaşar.

Deneyimin bir yapısı vardır.

Hayat, akıl ve beden tek bir sistemdir.

Bir bildirişimin anlamı aldığınız tepkidir.

İletişimde bulunmamak elinizde değildir.

Her davranışın altında olumlu bir niyet vardır.

İnsanlar bulabildikleri en iyi tercihleri yaparlar.

Başarısızlık diye bir şey yoktur, sadece geribildirim vardır.

Eğer yapmakta olduğunuz şey işe yaramıyorsa başka bir şey yapın.

İstediğimizi elde etmenin imkanları içimizde vardır.

Eğer tek bir kişi bile bir şeyi yapabiliyorsa, herkes onu yapmayı öğrenebilir.

İnsanlar mükemmel bir şekilde çalışır.

Herhangi bir sistemde en fazla esnekliği olan kişi sistemi kontrol eder.

Seçenek, seçeneksizlikten daha iyidir. S.29-38 ( Ayrıntılı şekilde anlatılmış)

İnsanın temsil sistemleri olduğu aktarılmış. Görsel, işitsel, dokunsal, koku ve tat. Bu temsil sistemlerinin neler olduğu ve nasıl kullanıldığı aktarılmış. Özellikle göz erişim ipuçlarının nasıl okunacağı çok ilginç. Kişilerin ne düşündüklerinin nasıl anlaşılacağı aktarılıyor.

İç temsil ve alt kiplik kavramları ile içimizdeki görsel imgelerin duygularımız üzerindeki etkilerini ve bunları nasıl değiştirebileceğimizi aktarıyor. Swish ( Switch) yöntemi gibi tekniklerle kişilerin içinde korku endişe fobi yaratan görüntülerin nasıl değiştirileceğinin tekniği aktarılıyor.

Meta Programları anlamaya çalışmanın öneminden bahsediliyor. 60’a yakın düşünce kalıbı olduğu insanların bu kalıplar içinde düşündükleri aktarılıyor.  İnsanlar dış dünyayı bu filtrelerle algılarlar denilmektedir. Bir insan ortalama 7 tane filtre ile çalışmaktaymış. Nasıl filtrelere sahip olduğumuzu bilmek için bir konuyu anlatırken kullandığımız kelimelere dikkat ediyoruz. S.69

NLP’de inançların insanı belirlediği ifade ediliyor. NLP’de değerler yokmuş, inançlar varmış. S.98

 Birşey istemiyorsanız NLP size birşey sağlamaz.

Hedef çıktı.( Çıktıyı olumlu şekilde ifade edip, değerlendirilmesi)

Çıktı eylemin sonunda elde edilendir.

Kişinin durumunu bilmesi. State. Duygu durumu. Panik hali, endişe durumu, mutlu durum gibi. S.109 İnsan durum yaratabiliyor ve değiştirebiliyor.

Çapaların ne olduğu aktarılmıştır. Çapa birşeyle karşılaşınca otomatik bir davranışı tetikleyen şey. Bu çapalar oluşturularak, değiştirilerek işte o istenen davranışlar elde ediliyor.

Dünyayı algılamak önemli. Bu algı duygu durumumuzla da ilgili. Çevremizi algılamalıyız. Duyu kanallarımız açılıp da keskinlik geliştikçe, dünya ile ilgili deneyimimiz de daha zenginleşir. S.137-138 Sözsüz iletişimi farketmek. İletişim keskinliği kazanmaya çaba göstermek. Gözlemleyebildiklerimizin envanterini çıkarmak.

Kalibrasyon. NLP’de davranış kalıplarını farketmeye deniyor. Kitabın bu noktalarında başkaları ile nasıl yakın ilişki kurulacağı onların nasıl kalibre edileceği aktarılıyor. S.155

Üçüncü göz bakış açılarından bahsediyor kitapta. Buna Üçüncü konum meta ismini veriyor. Farklı bakış açısına verdikleri isim. S.162

( Burada çoklu bakış açılarının her birinin önemi verilmiş. Yani dünyayı sadece dışarıdan bir göz gibi üçüncü gözler bakmanın öneminden bahsedilmiyor. Ben bakışı, öteki bakışı, üçüncü göz ve biz bakışı ile incelenmesi gerektiğini ifade ediyor. Burada dışarıdan bakışların sayısından ziyade çoklu bakışın olduğunun önemi belirtildikten sonra bu dört bakışın her birininde önemli olduğu ifade ediliyor. Bazen bilimsel çalışma yürütenler ve araştırmacılar kendilerini olayların dışında üçüncü göz olarak olayı gözlemlemeye kaptırabiliyor. Bir süre sonra bu bir huy oluyor ve yabancılaşma başlıyor. Kişi kendinden ve olaylardan kopmaya başlıyor. Zira ben bakışını öteki bakışını kullanmıyor, kaybediyor, unutuyor veya değersiz görüyor. Oysa bu noktada bu dört veyahut daha fazla bakış açısının hepsini kullanmak gerekiyor. NLP’nin, özelde bu kitabın bence en büyük katkısı bu çeşitli bakışların her birinin değerli olduğunu ifade etmesi ve bize hatırlatması. Siz de çevrenizde bilimsel bakış çerçevesi noktasında olaylardan kopmuş insanları gözlemleyin, çok şaşıracaksınız.)

İlk NLP modeli, Meta Modelmiş. Richard Bandler ve John Grinder. Başarılı terapistler Virginia Satir ve Fritz Perls tarafından kullanılan dil kalıpları modellenmiş. Bazı soru tiplerinin tedavi edici etkisi varmış. S.165 ( 6 kalıp varmış etkiliymiş. İlk NLP kitabında yayınlanmış 1975’te “ The Structure of Magic, Volume I”

Cümlelerin anlamlarında derin ve yüzey yapıları. S.166

Kişilerin genellemeleri, çarpıtmalarını ifadelerinden sorgulamak. İç diyalogu yönetmek.

Çerçeveleme. Dünyaya verdiğimiz anlam. S.184 Dünyayı yeniden anlamlandırmak ve çerçevelemek. Dünyayla kurduğumuz anlam ve çerçeve.

NLP ile yeni davranış üretmek. Çabuk Fobi Tedavisi ve SCORe modeli teknikleri.

Modelleme. Başkalarını rol model almak. Bunları kopya etmek. İnsanın içinde var bu. İnsan doğal modelleyici. S.212

Zaman çizgileri var. İnsanlar düşünürken bazen geçmişe bazen şimdiye bazen geleceğe bakar. Bunların algı boyutları değiştirilebilir.

TOTE Modeli Test, Operate, Test, Exit. Sına, İşlet, Sına, Çık. Bir geri bildirim sisteminin dört asli unsuruymuş. NLP deneyimin bir yapısı olduğunu söylüyor. … Deneyimimizin içsel temsil sistemimizin duyusal kodlamasından çıkması.

Etkin stratejiler geliştirmeye çalışılıyor kitapta. Açıkça ne yapmaya çalıştıklarını tam anlayamadım.

Milton modeli ile dolaylı hipnoz. Eksik bilgilerle kasıtlı boşluklar bırakıyor. Böylece kişi hipnotize oluyor. Dolaylı hipnoz, trans haline geçiriyor. Basit silmelerle mukayeseleri siliyor. Dolaylı emir, belirsiz fiil, sözdizimsel çok anlamlılık gibi pekçok aracı belirtmiş. Örnekler vermiş. Sonra mecaz kullanmayı aktarmış. Bunlar terapistler için ve bu işe iyice gönül verenler için yararlı olabilir. S.254

“Başarı, mutluluğun anahtarı değildir; mutluluk başarının anahtarıdır.” Albert Scheweitzer. ( Bu sözü alın çerçeveletip asın. Tabi bu söz şunu akla getiriyor. E peki başarısızlar mutsuzlar. Mutsuzluk başarısızlığı getiriyor. Öyleyse bu başarısızlık sürekli devam eder gider diyeceksiniz. Doğru bir tespit. NLP tekniklerinin bir kısmında işte bu mutluluk durumuna geçiş aktarılmakta. Terapi yapanlar işte sizde bu mutluluk durumunu yaratan imgeleri oluşturmaya çalışırlar. Mutsuzluklarınızın ve endişelerinizin kaynağı düşünceleri beyninizde kayıtlı oldukları resim, ses, ve söz gibi benzeri şekillerini tespit edip değiştirmeye çalışırlar.)

Davranışlar durumdan doğar.

Durumlara göre başarı. ( Durumun gücü )

İletişim kurarken uyum ( Rapport) : Aynı temsil sistemi ile konuşma.

Her zaman iletişim halindeyiz. ( Konuşsak da, konuşmasak da )

Son

Sonunda tanımlar ve NLP’ye ulaşılacak kaynaklar sıralanmış. NLP’nin kendine has tabirleri var. Tanımları var. Sözlükte bunları vermiş. Çevirmen kendine göre bu tanımları çevirmeye çalışmış. Bazıları güzel olmuş bazıları eksik kalmış ancak yararlı.

Eğer kişisel gelişim konusunda kitaplar okuyorsanız bunların temelinde yer alan NLP çalışmalarını bilmeniz ve hatta yararlanmanız gerekir. Bu şartlarda bu kitabı veyahut buna benzer kitapları okumanızı tavsiye ederim.

Kitabın Anlattıklarının İslam Bakış Açısıyla Bağdaşan Yönleri

Elbette bir tekniği bir dinle karşılaştırmıyorum. Ancak kitapta ifade edilen ve NLP tekniğinin savunduğu fikirlerin bizim sahip olduğumuz düşünce dünyasının fenomenleriyle çakışan yönleri var mıdır bunları not almak yararlı olacağı kanaatindeyim.

Kişinin kendini bilmesi, tüm bilgelerin ve önderlerin çağrısıdır. Bu açıdan NLP kendine tanıma çabasında insana bir metodoloji sunarak önemli bir araç olabileceği izlenimi vermektedir.

NLP, kişilerin düşüncelerinin önemine değinmektedir. Kur’an ı Kerim’de sıkça düşünmenin öneminden, kişinin kendini bilmesinin değerinden, kendini kontrol edebilmesinin öneminden bahsedilmektedir. Düşünme teşvik edilmektedir.

Yine NLP, rol model önermektedir. Ahlaki ve dini yönden davranış geliştirmek isteyen müslümanlar ise Hz. Muhammed (s.a.v.)’i örnek almaktadır. Bu açıdan bu geleneğin doğru bir düşünce ve sistem üzerine oturduğu, NLP’nin modelleme yöntemi önermeleriyle bağdaşmaktadır.

Yine kişinin kendini değiştirmeden elde edeceği sonuçların değişmeyeceği İslam düşüncesinde vardır. NLP, zaten temelde bunu önermektedir. Hem düşünce hem eylemle değişim için kişinin kendisini dönüştürmesi gerektiğini ifade etmektedir.

Yine dilin önemi NLP’nin temelidir. Söz, doğru söz, iyi söz İslam Düşüncesinin temelidir. Bu noktada diğer kadim din kitaplarında da sözün yaratıcı gücünden bahsedilmektedir. Duanın gücü, sözün gücü zaten bilinen kavramlardır. Bunların insan üzerine dönüştürücü gücü ortadadır. Sözün insanın davranışları üzerine etkisi NLP’nin temel düsturudur. Bu konuda bir metodoloji sunmaktadır. Hipnotizma, terapi, psikoloji, dil bilim, din konularının iç içe geçtiği geniş ve derin bir alan sunmaktadır. İşte bu mümbit konular neticesi sır türevi kitaplarda ortaya çıkmıştır. Aslında dilin, onun dönüştürdüğü duygu ve düşüncenin tam kavranamamış kudreti üstüne yapılacak çalışmalarda NLP çalışmaları değerli bir giriş kapısıdır.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s