Düşüncenin Resmini Çizmek / (2) / Düşünmeyi Öğrenme – Ders 11


Düşünme Sanatı” Jean Guitton, Kitabının Değerlendirilmesinin ikinci kısmı olarak adlandıracağımız bu fasılda düşünmeye yardımcı olan bir yöntemi inceleyeceğiz.

Düşüncenin resmini çizmek ne demektir ?

Düşüncenin resmini çizmek demek üzerinde değerlendirme yapılacak, incelenecek her hangi bir konu hakkında önceden bir düşünce, görüş, imaj oluşturma işidir.

Mesela bir müzeye gitmeden önce izleyeceğiniz resmi önceden kafanızda canlandırmanız, bu resmi görmeden önce acaba bu resimde neler anlatılmaktadır, resimde ışık nasıl yansıtılmıştır, aktörler nerede olabilir diye düşünmeniz ve resim hakkında bilgi almanız ve resmi görmeden önce bir fikirle resmin önüne gelmeniz, size resmi değerlendirirken müthiş bir ataklık verir. Düşünceniz bir istinad noktası bulur ve işler. Kıyaslamalar, tartmalarla aktif bir değerlendirme siz de doğru düşünceyi doğurur.

Yine bir derse gelmeden önce işlenecek konu hakkında yorumlar oluşturmak ön bir bilgi edinmek yararlı olur.

Görülecek bir şeyi gözleri kapatıp hayal etmek de bu tür bir “düşünce resmi çizme” uygulamasıdır. Buna Guitton, görmeden önce görme diyor. Birşeyi başa gelmeden önce yaşamak ve tartmak doğru düşünmeyi sağlıyor. Yeni düşünceler oluşturmanızı sağlıyor.

Mesela bir plan yapmak bu tür bir düşünce resmi çizme olarak değerlendirilebilir. Örnek vermek gerekirse yeni bir firma kuranlar iş planı oluştururlar. Bu iş planının yararı düşüncenin doğmasına yardımcı olmasıdır. Yola çıkmadan önce elinde bir plan olan insan elindeki planla işe başlar. Yolda giderken elindeki planla gerçeğin farklılaştığını görür. İşin doğasıda budur. Ancak elinizde doğru hazırlanmış güzel bir plan olunca gerçekle doğan farklılıkları görürsünüz. Böylece bu farkın neden doğmuş olabileceği hakkında düşünmeniz gerekir. Yani bu fark düşünceyi doğurur. Biz düşünce akademisi öğrencilerinin istediği şeyde budur zaten. Düşüncenin doğması. Bir şeyin düşünceyi doğurması, özellikle üzerinde düşünülecek şey hakkında düşünceyi doğurması çok kıymetlidir. İşte bu iş planlarında da iyi bir iş planı sonucu ortaya çıkmış bu fark bu konuda düşüncelerimizi harekete geçirir. Ve bizi durum hakkında düşünmeye değerlendirmeye sevk eder. Ya yeni bir düşünce doğurur ya da yeni bir muhakeme yapmamızı sağlar. Yeni fikir daha kıymetli olmakla beraber muhakeme için düşünmekte gereklidir.

Her olayda bu tür planların olması, bir olayı yaşamadan önce beynimizde resimlerin olması yararlıdır. Zaten işlek beyinler hayatlarında bir olayı yaşamadan önce hayallerinde o olayı pek çok kez yaşarlar. Bu durum yararlıdır. Ancak bu kontrolsüz hayallerin yerine kendimizce oluşturulmuş hayali bir konuşma daha faydalı olur. Mesela, bir iş görüşmesine gidiyorsunuz. Orada neler olacağı ile ilgili gözünüzün önüne binlerce düşünce görüntü gelebilir. Bu durumda bunların bir kısmı endişe yaratır, kimi korku oluşturur, kimi kafa karıştırır, kimi gülünçtür. Ancak burada bize bahşedilmiş bu hayal kurma özelliğinin idaresinin önemi ortaya çıkar. Bu hayaller başı boş bırakılırsa bir süre sonra söne de bilir bir kısmı bizi heyecana da sürükler. Ancak bu hayallerin bize bahsedilmesinde ki amacı anlarsak meseleye daha faydalı bir şekilde yaklaşabiliriz. Bir görüşmeye giderken size sorulabilecek soruları hayalinizde aklınıza getirin. Olayı genel çerçevede değerlendirin. Sizin orada oluş amacınızı sizin verebileceğiniz olası cevapları düşünün. Ancak bu durumun gerçekte böyle olmayacağını asla akıldan çıkarmayın. Çünkü hayallerle, planlarla gerçekler uyuşmaz. Bizim hayalimizle gerçekte görüşmede olanlar muhakkak farklı olacaktır. Biz bu kısa zamanda bu aradaki farkların nereden doğduğunu değerlendirip ona göre düşünce oluşturacağız. Tabi bu uzun uzun düşünme değil. Ancak az çok ne ile karşılaşacağını hayal etmiş bir kişi olası durumlara benzer anlarla karşılaşır. Aradan doğan farkların neden olduğunun da farkına varma şansını yakalar. Her zaman bu farkın neden olduğunu göremez. Ancak anlarsa şayet bu durumdan faydalanabilir.  Tabi bir görüşme bir resmi incelemekten farklı bir konudur. Bu noktada kişinin izleyeceği belli bir prensipler olması lazım. Böyle belli prensiplerle görüşmeye giderse çizgileri olursa daha rahat olur. Ancak bu başka bir dersin veya makalenin konusu olabilir. Burada belli prensiplere, izleyeceği davranışa ilişkin düşüncesi olan kişinin karşılaşabileceği olası durumların değerlendirmesini yapıyoruz.

Düşüncenin önceden resmini çizmek bizim gerçek durumları değerlendirmemizde yardımcı olur. Bizi daha uyanık kılar. Kişi olayları değerlendirecek bir nirengi noktasına sahip olur. Konuyla karşılaştığı zaman farklar üzerine düşünür. Farklar ve aynılıklar düşünceyi doğurur. Araştırma kriterlerinin olması seçim yapmayı ve düşünmeyi aynı şekilde kolaylaştırır.

Bir işe başlamadan önce nasıl olabileceği ile ilgili düşünmek yararlıdır. Ancak gerçekle hayali çakıştırmaya çalışmak sıkıntının tam başlangıç noktasıdır. Hayalle gerçek kesinlik farklı olacaktır. Mesele farkı dert etmek değil, farkların nedenini doğru değerlendirmektir. Hayali gerçeğe uyumlaştırmayı değil olayın gerçeği üzerine düşünmek için bu yöntemi izliyoruz.

Bu konuya ve açıklamaya “Düşünce Sanatı” isimli kitapta Jean Guitton değinmektedir. Daha ayrıntılı bilgi için kitabı okumanızı tavsiye ediyorum. Ben bu konunun önemini ve hayatımdaki yerini kitabı okuduğumda farkına vardım. Derslere başlamadan önce bu konuda neler öğreneceğim hakkımda düşünürdüm. Ardından öğrenilecek konu ile ilgili dergi, kitap gibi ders kaynaklarına hızlı bir göz atardım. Böylece kafamda bir fikir, bir resim oluşurdu. Daha sonra ders öğretmen tarafından anlatılırken bu aklımdaki imajla karşılaştırmalar yapar düşündüklerimle çakışanları öğrenirdim. Farklılıkların ise anında farkına varırdım. Böylece öğrenme inanılmaz çabuk olurdu. Farkında olmadan  pasif olarak dersi izlemek yerine kendimi aktif bir değerlendirme içinde bulurdum.

Diğer Ders Konuları:

Düşünce Akademisi Dersleri

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s