HÜRRİYET


KİTAP NO:  152       

İSMİ:             HÜRRİYET

YAZARIN ADI: JOHN STUART MILL

TARİH, YER    : 1859

OKUNDUĞU TARİH: 26/06/2003

YAYINEVİ: MEB

 

KONU:

 

Güzel bir makale. Hürriyet üstüne yazılmış bir metin. Hürriyet üzerine yazılmış okunması gereken temel metinlerden bir tanesi. Batı düşüncesine, hürriyet ve demokrasi üzerine yazılmış önemli eserlerden birisi.

 

Kitapları ve düşünceleri babasının düşünceleriyle beraber incelenirse, modern Batı düşüncesindeki liberalizm fikri daha iyi anlaşılır kanaatindeyim. Batı düşüncesinin temel taşlarından olan bu düşünce okulu, dönemin İngiltere’sini dolayısı ile tüm dünyayı etkilemiştir. Şu üzerinde tartışılan demokrasi, liberalizm, çoğunluk, azınlık, parlamento gibi temel kavramların doğru bir şekilde anlaşılabilmesi için anlaşılması gereken bir okuldur. Zira tarihi tartışmalar ve İngiltere’de sorunlara yönelik bulunan çözümler tam anlaşılmadan bugün demokrasi, çoğulculuk denince aslında ne söylendiği tam anlaşılmış olmaz. Maalesef bu konularda konuşan siyasetçilerimizin, bilim insanlarımızın büyük bir kısmının konunun cahili oldukları söylenebilir. Bir fikir tembelliği neticesi olarak bu konular hakkında fikir sahibi olmaya çalışmadıkları söylenebilir. Bu konuda yetersizde olsa batının düşünce tarihinin gelişimine katkı sağlayanlar hakkında fikir verebilecek bir sitenin adresini de bu vesileyle verelim:

 

http://www.dusuncetarihi.com/makale/otobiyografi

 

 

Yazar:

 

James Mill’in oğludur. Babası Jeremy Bentham ile faydacılık (utilitarian) düşüncesini geliştirmişlerdir. Mill, despot bir baba olarak oğluna ileri bir eğitim verir. Çocuk yaştaki yazar bir süre sonra bunalıma girer. Yirmili yaşlarda fikri bir buhran geçirir. Babasının faydacılık yaklaşımındaki düşüncelerindeki tutarsızlıkları fark eder. Hayatı tanıma sürecinde olan çocuk duygu dünyasında baskı yaşarken düşünce dünyasında da çelişkiler içine düşer. Ancak bu bunalımın sonunda John Stuart Mill, yeni düşünceler geliştirmiştir. Faydacılıklı ahlak düşüncesini bağdaştıran yeni fikirler üretmeye çalışmıştır.

 

1806 LONDRA –1873

 

Kitaptan

 

Mill, mutluluk ve esenliğin bireyin yaşamının temel çıkarını oluşturduğunu ifade etmektedir. Mutluluk nedir, mutluluğun unsurları nelerdir sorularına cevap aramaktadır. Mutluluğu bireyin uğruna her şeyi yaptığı şey olarak tanımlamaktadır. Mill, daha sonra insanın doğasını, mutluluğun unsurlarını, insanın ahlaki doğasını incelemeye çalışmaktadır.  Mill, insan doğasına uygun tek tip bir yaşam biçimi var mıdır bunu incelemektedir.

 

Ancak birey kendisi gideceği yolu ve kendine uygun tarzı bilebilir. En büyük bilgeler bile kişinin tüm potansiyelini göremez.

 

Bireyi ağaca benzeten Mill, her kişi kadar yaşam biçimi olduğunu ifade etmektedir. Özgürlüğü, yaşamın bir alanında kişinin üstüne olan baskının yokluğu olarak ifade etmektedir.

 

Mill kişinin kendine ilişkin eylemlerine müdahale edilmemesi gerektiğini ifade etmektedir. Kişi yaşamı kendi kendine seçmelidir.Özgürlük, freedom ve liberty kavramları ile ifade edilmektedir. Freedom, özgürlükten vazgeçip köle olmama halidir. Özgürlük mutluluğu sağlayacak bir araçtır. Fayda yaklaşımı vardır Mill’de. Mutluluğun insanları harekete geçiren fayda olduğunu ifade etmektedir.

 

Kitabında özgürlük ve otorite arasındaki ilişkiyi İngiltere ve kıta Avrupası örneğine bakarak, tarihi bir perspektif içerisinde değerlendirmektedir. Kitabın bu satırları kıymetli birer fikir yürütmedir denilebilir. Kamuoyunu, hükümet ve halk ilişkisini özel bir çerçevede incelemektedir.  Siyasi özgürlükleri inceleyen yazar daha sonra bireyi mutluluğa götüren özgürlüğü faydacılık perspektifinden incelemektedir.

 

Fayda kavramlarını savunan Mill, bir düşüncenin yok edilmemesi gerektiğini ifade etmektedir. Zira bu düşüncenin bir süre sonra yararı görülebilir demektedir.

 

 

 

Alıntılar

 

mutluluk, kişinin temel özellikleriyle uyumlu bir yaşamın sonucu olmalıdır.

 

Başkalarını mutluluklarından yoksun bırakmaya veya onların mutlu olma çabalarına engel olmaya kalkışmadığımız sürece, kendi iyiliğimizi kendi bildiğimiz yolda aramaktır özgürlük. ( Özgürlük nedir diye sorulduğunda genelde bu cevap verilmektedir. İşte bu söz John Stuart Mill’e aittir.)

 

….Hükümetinin şekli ne olursa olsun, bu özgürlüklere bütünü itibariyle saygı gösterilmeyen hiçbir toplum özgür değildir. Bu özgürlüklerin kayıtsız şartsız var olmadığı hiçbir toplum tam olarak özgür olamaz. Özgürlük adını hak eden tek özgürlük, başkalarını saadetlerinden mahrum etmeye veya onların saadet elde etme gayretlerine engel olmaya kalkışmadığımız müddetçe kendi iyiliğimizi kendi bildiğimiz yolda arama özgürlüğüdür. Her birey gerek bedensel, gerekse zihinsel ve ruhsal bakımdan kendi sağlığının asıl ve yegâne bekçisidir. Unutulmamalıdır ki, insanlık herkesin kendi istediği gibi yaşamasına tahammül gösterdiği zaman, kişileri başkalarına hoş gelecek şekilde yaşamaya zorladığından daha büyük kazanç elde eder.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s