Duygu Akıl Muhakeme Üzerine Düşünceler – Karar Verme Becerileri – Ders 9


Akılla duyguları kontrol etmenin mümkün olduğu bilinir. Bu yüzden bir kişi temel duyguların neler olduğunu bilmelidir. Yine kendi duygularını tanımalıdır. Bu amaçla duygular tasnif edilmeli. Bu yapıldıktan sonra da duyguların akılla nasıl kontrol edilebileceği düşünülmeli.

Kişiler genelde duygularla harekete geçer. Kişilerin hissettikleri duygularla harekete geçecekleri düşüncesi genel kabul görmüş bir varsayımdır. Bu durumun doğruluğunu veya yanlışlığını kişiler “Kendilerini Bilerek” tanıyarak anlayabilir. Kendini gözlemlemek bu açıdan bir görevdir denilebilir.

Öyleyse “Duygularla Karar Almak” üzerine düşünelim.

Bu konuyu değerlendirirken kendi aklıma gelen düşünce zincirini akla gelen düşünce adımlarıyla beraber aşağıda sıralıyorum.  Bu adımların ardından “Duygularla Karar Almak ve Muhakeme” üzerine bir  değerlendirme yapacağım:

-Duygularla Karar Almak.

– Karar Aldıran Duygular.

– Karar Aldıran Duyguların Sevk ve Kontrolü ise akılla mümkün.

– Muhakemeyle, hesapla, kitapla verildiği düşünülen bir karar aslında bir duygu taşır. Kararın doğruluk ölçütü yine başka bir duygudur. Açarsak, hesabı üstün tutan bir duygu vardır. Düşünce izi vardır. İki duygu arasında bir karşılaştırma mevcuttur. Tercih edilen bir karar bir de duygu taşır.

Örnek: Bir kişinin yürüyüş yaparak kilo kaybedeceğini düşünelim.

Yürüme sonunda elde edilecek kazanç

+ Yürümeyle kaybedilecek zaman ve pişmanlık.

+ Sporsuzluktan doğan, pişmanlık.

İkisinin mukayesesinin yapılması doğru kararı aldırır.

Düşünce: ” Şu kadar kalori kaybederim bu yüzden pişmanlık duymayayım düşüncesini kaybedilecek zaman duygusu ile karşılaştırma.” ( Hesap Kitap İlkesi ).

Değerlendirme:

Bir karar verirken kişiler “5 km yürüyeceğim 1500 kalori kaybedeceğim, şu kadar zaman yürümem lazım” diyerek muhakeme yürütmüyor.

“Yürürse kaybedeceği bir saatin üzüntüsü, bu zamanda yürümemenin vereceği rahatlık ve mutlulukla, kilo verdiği zaman duyacağı mutlulukla, yürümemenin kilo vermemenin getirdiği pişmanlığı his olarak tartıyor”

Duygularını ortaya döküp tartabilenler harekete geçiyor. Geçebiliyorum. Birşey olmadan evvel, bir eylemin yapılıp yapılmamasıyla ortaya çıkan duygunun algılanabilmesi bir meziyettir.

Kişi duygularını tartabilirse doğru kararlar verebilir ve harekete geçebilir.

Aksi takdirde “5 km yürürüm 1500 kalori kaybederim.” Yürümezsem yan gelir yatarım, rahat olurum, mutlu olurum derse. Yani maddi bir gerçeklikle, bir akıl yürütmeyle, duyguyu karşılaştırırsa yanlış bir hesabın içine girer.

Daha doğrusu eksik bir değerlendirme olur. 5 km yürümenin getireceği duyguları, yürümemenin getireceği duyguları hesaba katmadan verilecek bir karar doğru sonucu vermez. Daha doğrusu bu bir karar vermenin şartlarını da taşımaz. Zaten karar da veremez.

Eğer bir şahıs akılla, duyguyu aynı muhakeme içinde tartıyorsa muhtemelen duyguyu taşıyan önermeyi tercih eder. Açıklarsak, iki tercih taşıyan bir önermede kişi bir duyguyla bir akıl yürütme arasında kalıyor ve tercih yapması gerekiyorsa muhtemelen duygunun yönlendirdiği harekete yönelecektir.  Burada ki varsayımımız her duygunun belli bir hareketler grubuna dönük olarak kişinin davranışını belirlemesi ilkesidir. Bir duygu belli bir davranışa kişiyi sevk eder. Bu duygunun sevk ettiği davranışın ortaya çıkış biçimini ise kişinin karakteri, geçmişi, ruh hali ve çevresi belirler.

Sonuç olarak doğru bir karar verecek kişi akıl yürütmesinin arkasında yatan duyguyu ortaya çıkarmak zorundadır.

Kişi akıl yürütme maddelerinin arkasında yatan duyguları bilmiyorsa, iki tercihi maddi boyuta çıkarmalıdır.

Maddi boyutla maddi boyut tartılmalı.

Duyguyla duygu tartılmalı.

Maddi boyutla duygu tartılıp, tercih yapılacaksa, maddi boyutun arkasında yatan duygu keşfedilmeli. Böylece duygu duygu kıyası yapılmalı.

Eğer maddi boyu ve duygu kıyaslanırken maddi boyutun arkasında yatan duygu bulunamıyorsa , önerilmemekle beraber, duygu boyutunda olan diğer tercih maddi boyutla hesaplanmaya çalışılmalıdır. Böylece duygu boyutu ile duygu boyutu, maddi boyut ile maddi boyut kıyası yapılmalı ve tercihler bu şekilde belirlenmelidir.

Saygılar

Diğer Dersler:

Karar Verme Becerileri 101

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s