Avrupa’nın 50 Büyük Yalanı – Kitap Analiz 1.1

KİTAP NO:    228

İSMİ: Avrupa’nın 50 Büyük Yalanı

YAZARIN ADI:  Mustafa Armağan

TARİH, YER    : 2009 İstanbul

OKUNDUĞU TARİH: 21.07.2009

YAYINEVİ: TİMAŞ

KONU:

Kitap kısa zamanda okunabilecek, akışkan ve çarpıcı bir eser. Ancak yer yer bazı gerçeklerden abartı dönüşümlere ulaşıyor. Avrupa mitinden bahsederken, yeni bir mit yaratma tehlikesi akla getiriyor. Oryantalizme karşı çıkarken, yeni bir Oksantalizme kayma tehlikesi var ancak kitabı okumadan bu yargıya varabilmek için erken olur. Çünkü henüz Türkiye’deki insanların beyninde yarattıkları Avrupa miti yıkılmadı. Ama yerine yeni ve çarpık bir Avrupa miti de oturabilir. Kitap Avrupa’yı  doğru anlamadığımızı yanlış bir efsane yarattığımızı örneklerle açıklamaya çalışıyor. Fakat Avrupa’nın neden Avrupa olduğuna ise kendi cevabını vermiyor. Gerçi böyle zor bir görevi tek bir yazardan beklemekte haksızlık olur.  Bu açıdan çarpık Avrupa algımızın bir yüzü görebilmek açısından Armağan’ın bu eserinin faydalı olacağı kanaatindeyim. Hiç duyulmamış ilginç gerçeklerle bizi buluşturduğu için yazara teşekkürü bir borç bilirim. Ancak eleştirilecek noktalarda da kendisine acıyacak değiliz.

Mesela kitabın isminin Avrupa’nın 50 Büyük Yalanı olmasında sıkıntı var. Sanki burada bahsi geçen yalanların hepsini Avrupa’lılar söylüyormuş gibi oluyor. Burada yalan olarak bahsedilen konuların büyük kısmının BAtılılar tarafından iddia edilmekle birlikte bir kısmı  Türkiye’de ve diğer batı dışı medeniyet havzalarında yaşayan ülkelerdeki aydınların kendi uydurmalarıdır. Örnek vermek gerekirse, Kilise’nin tahakkümü, ilericilik, gericilik, tek bir batı algısı ve sürekli ilerleyen bir batı, dinden bağımsız hale gelmiş hurafelerden azade bilime inanan bir batı varlığına olan inanç, kutsal batı toprakları ve hac yeri paris ve londra gibi konular bizzat buraların aydınlarının kendi üretimleridir. Her ne kadar Batılı çevreler bu tür aydınların yetişmesine zemin hazırlamış, imkanları ile bunlara destek vermiş olsada nihayetinde bu yargıya kişiler kendi iradeleri ile ulaşmış ve kendi toplumlarını da verdikleri eserlerle inandırmışlardır. Yalnız bunla kalsa iyi ülkede mevcut olan ne varsa iyi kötü ayrımı yapmadan beğenmeyerek, olmayan bir hayali kıyaslama ve kıyaslatma yoluna gitmişlerdir. Böylece bir hayalin peşinde var olmayan bir serapla aramızdaki uçurum kapatılmaya çalışılmaktadır. Ancak bu noktada elbette gerçek dünyada belli standartlar konusunda var olan Batı ile bir fark vardır. Gerçekteki Batı medeniyeti ile ülkeler arasındaki farklılık bir insani sermaye ve metodlar sorunudur ve bu fark kapanabilir, açılabilir, orta yolda buluşulabilinir ama gittiyiniz yer bir hayal değildir ne olduğu bellidir. Asıl tehlikelisi ve şu an yaşanan  Beyinlerde olan hayali batı ile olan farkın varlığıdır. Bu hayaletle aradaki fark zihinlerde olduğu için kapanma ihtimali olmadığı gibi bu hayalin peşinde nereye gidileceği de meçhuldür. ( 1.1- Ekleme Tarihi:12/03/2012)

Alınan Notlar:

  • Rollo May; “ Mitle, efsaneler, Ruh sağlığımız için ziyadesiyle gereklidir.” diye başlıyor kitap.
  • Kendi tarihimizdeki önemli şahsiyetleri, önemli olayları tanımıyoruz, diyor. III. Murad dönemindeki Osmanlı’nın Kafkas seferlerini bilmeyen paşalar var, böylece yargıya ulaşıyorlar diyor. Bu ayıp diyor, bilmek lazım diyor. S.9 ( Osmanlı’nın Hindistan’ın Goa limanına seferinin çıkarma yapmış olmamasının Viyana Seferi kadar yer almamasına değiniyor. Gerçekten de ilginç bir nokta. Avrupa endeksli bakış açısı ile Osmanlı’yı anladığımıza ve durduğumuz yerden Osmanlı’ya Türkiye gözüyle bakmadığımızı anlıyoruz. )
  • Osmanlı’ya Avrupa’nın penceresinden bakıyoruz. Avrupa merkezli bakış diyor.
  • Çalınmış tarih diyor. S.11
  • Birçok Avrupa var sözünü nakletmiş, gerçektende Avrupa’yı gören bir insan bunu fark edebilir. Hakkaten de Avrupa’da hayal kırıklığına uğrayabilir. Bir Avrupa yok. Binlerce hayatlar için de binbir Avrupa var ve aklımızdaki Avrupa çoktan yok olmuş olabilir.
  • Avrupa pek çok kültürlerle oluşmuştur ve Avrupalı diye bir şey yoktur. Avrupa Avrupalılaşmalı, Romalı olmalı.
  • Avrupa’daki yazarların Osmanlı idaresinden demokrasi diye bahsettiklerini yazıyor.
  • Avrupa’nın kesin bir coğrafya olup olmadığı belirsiz.
  • Avrupa, Avrupalılaşmanın sonucudur, nedeni değil (Remy Brague)
  • Avrupa’yı kuran İslam. İslam Avrupa’nın Kurucu unsurudur. Cardini, Ortaçağ tarihçisi, İslam olmasa Avrupa olmazdı!
  • Avrupa’nın bilinçaltında İslam var. Korkuları, umutları ile. Oryantalizm ile Doğu’nun beyinlerde fethi.
  • Avrupa neden bu kadar geriydi? ( Güzel bir soru ) diye bir konu başlığı var.
  • Çok güzel Tespit: “ Oryantalizmin en temel başarısı: zihinlerimizin deplasmana çıkarılması, daha doğrusu kendi sahamızın sonsuza dek kapatılarak maçlarımızı hep deplasmanda oynamamız gerektiği imajını zihinlerimize şaşırtıcı bir derinlikte kazıma konusunda gösterdiği el çabukluğunda aranmalıdır.” Armağan’ın kitabı sadece şu cümle için okunur. Beyinlerimizin içinin doğululaştırılması ve özgürlüğü batıda bulma yerleştirilmiş. Kavanoz içinde zihnimiz. S.53
  • Avrupalı’nın keşfi en son kendisi yapmıştır. Asyalılar dünyayı zaten tanıyordu, keşifleri en son Avrupalılar yapıyor diyor. Çok ilgin Zenge Ho adlı Çinli bir Müslüman ( Moğol ) amiralin 1421  yılında doğudan batıya büyük keşiflerini yazıyor. Büyük gemilerle, Amerika yı keşfetmiş.
  • Magna Carta, Yunan yalanı.
  • Rönesans yalanı: Bunlar yok, o dönemlerde din savaşları ile birbirlerine işkence ediyorlardı diyor.
  • Bilimsel devrim konusunda öne çıkan tüm insanlar dinle ilişkili kişilerdi ve modern anlamda bir bilimsel amaçlarlar hareket etmiyordu diyor. ( Burada Armağan olayı biraz hafifleştiriyor gibi geldi. Sonuç olarak her şey bir anda olmaz. Bu insanlar ne amaçla olursa olsun dünyayı algılama konusunda çalışmalar yapıyorlardı. Sanki hiçbirşey yapmamışlar gibi yazıyor. Armağan, burada sadece şunu diyebilirdi, Avrupa’da bilimsel devrim, kilise’nin eseridir. Kilise’deki hocaların eseridir. Dine rağmen bir şey değildir dese daha doğru bir yargı olur.)
  • Sanayi devrimi bir anda çıkmamıştır, ve Avrupa’nın her yerine aynı anda ulaşmamıştır diyor.
  • 1830’larda bile sanayileşme her yerde yoktu, hatta 1870’lerde bile elle dokuma sanayi ile rekabet edebiliyordu diyor ( ingiltere’de ). ( Güzel bir tesbit)
  • Fransız devrimi, İngiltere’nin buhar makinesinin icadı ile dünyayı ele geçirmesi ile ekonomik buhrana sürüklenmesinin sonucudur. ( Kiaulehn)
  • Salgın hastalıklar tıp sayesinde önlenmemiştir, artan hijyenle azalmıştır.
  • Batının üstünlüğü tezi emperyalizmin gerekçesi. Böylece meşrulaşıyor. İlköğretimden itibaren beynimize işlenen Rönesans, Reform, Aydınlanma, Bilimsel Devrim, Sanayi Devrimi gibi “takoz” bilgiler ile Avrupa’nın üstün olduğu beynimize işleniyor ve dünyayı işgalleri meşrulaşıyor. ( Eğitim sistemini kim hazırlıyor sorusu insanın aklına geliyor.)
  • Avrupalı keşfettiğim dediği yerleri işgal etmiştir. Oysa bir keşif yok ortada çünkü ; “Vasco da Gama, bin bir zahmetle Ümit Burnu’ndan dolaşıp Hindistan’ın Kalküta limanına indiğinde orada İspanyolca konuşan Tunuslu bir Müslüman tüccarla karşılaşmış ve pek şaşırmıştı.” S.108 ( Vasco de Gama, İskender’den sonra ilk kez Hint okyanusuna açılan Avrupalı )
  • Sinderalla’nın kanlı ayakkabıları. Avrupalıların çocuklarına anlattıkları kan dondurucu. Neden birer vahşi gibi insanları sağda solda öldürdükleri açığa çıkıyor. Çocuk romanı diye ayakların kesilmesini, kulakların koparılmasını anlatıyorlarmış. Armağan’a bu bilgi için binlerce teşekkür. S.110
  • Gutenberg, değil başkası keşfetti matbaayı diyor.  Gutenberg’e, yani mucide saygısızca davranıyor. Adamın bu işi paraya çevirememiş olması ile dalga geçiyor. Bir şey elde etmiş gibi. Armağan’ı Gutenberg adına bu noktada kınıyorum.
  • İngiltere Kraliçesi Alman mı Rus mu diye soruyor. Eskiden kraliyet kanı meselesi varmış ve milliyetçilik falan hikayet imiş. Bu da güzel bir nokta. Tşk Armgn
  • Shakespear’ın kim olduğu, sufi mi olduğu belirsiz.
  • Don Kişot’un Müslüman olma ihtimali var. En azından yazarı Müslüman. Endülüs’ün İspanya’ya ve Avrupa’ya etkisi tahmin edilenin çok ötesinde. Bunu bilmemiz lazım.
  • Florance Nightingale zamanında, yani Kırım savaşı sırasında, yani 1850’li yıllarda İngiliz hastaneleri sefalet içinde. Nightingale, ise kör cahilmiş. ( İyi niyetli bir insan diyelim.)
  • Hitler, insani meselelerin fiziğine inanıyordu, diyor. Ekonomiyi iyi bir seviyeye çıkarmayı başarmış. Bir Alman idealizmi fikri var. Goebbels’in Fransız devrimini yendik ifadesi var. Arada bir fikir harbi var diyor. Ruhun maddeye üstünlüğüne inanıyorlar.
  • Güzel Söz: “ Kristof Kolomb  Amerika’yı keşfetmekten çok icat etmiştir.”  Edmundo O’Gorman. S.165 ; Amerika’yı Çinliler keşfetmiştir. Müslüman komutan, adı da Muhammed. ( Armağan’ın buradaki çelişkisi şu ki “Kızılderililer keşfedilemez, zaten varlardı” diyor, o zaman Muhammed’de keşfetmedi, sadece oraya gemi yoluyla ulaşan ilk komutan idi.)
  • Kovboylar zenci olabilir.
  • Ölüm gözden kaçırılmaya çalışılıyor, güzellik modern bir efsane, erkek egemenliği bir masal, feminizmin ne olduğunu feministlerde tam bilmiyor, içeriği dolduramıyorlar. Kadınlar arası sınıf farkları var diyor.
  • Feminizmden, kadınları iş alanına sürmek için yararlanıyorlar. Annelik öldürülüyor. Kadınların seçme şansı olsa evi seçerler, bu yüzden buna izin vermeyelim diyen sanayiciler var. ( Simone De Beauvoir) Feminizm sonucu kadınlar daha iyi bir seviye de değil.
  • Foucalt’un ilerleme tezi eleştirisi. Kesintisizce ilerlendiği tezi, başka bir tutsaklığı gizliyor.
  • Bohr’dan güzel bir alıntı aktarıyor Armağan, teşekkürler “ fiziğin görevini doğanın nasıl çalıştığını bulmak şeklinde tanımlamak yanlıştır. Fizik, doğa hakkında söylediklerimizle ilgilidir, doğayla değil.” Einstein’a fizik konusundaki cevabı. S.216
  • Galile kilise ile ilişkili birisi.
  • Kopernik, teorisini Nasiruddin Tusi’den aşırma. Tam bir intihal.  Şamlı bilgin İbnü ş Şatır’ın kitaplarından aşırma.
  • “Biz tarihi çalınmış bir milletiz” Kemal Tahir.
  • Voltaire’in İslamı öven yazıları var.
  • Nobel objektif sayılmaz.
  • Sekülarizm efsanesi. Sekülarizm geliştikçe Müslümanların inancı artıyor. 1800’lerde Avrupa’da Hristiyanlık artmaya ve yaygınlaşmaya başlamış.
  • Haritalar emperyalizmin silahı. Heidegger; “Modern çağın temel hadisesi, dünyanın bir resim olarak fethidir.” J. B. Harley: “ Haritabilimciler iktidarı imal ederler; uzayda bir panoptikon yaratırlar. Bu, haritanın metnine gömülü bulunan bir iktidardır.” Ortadoğu, Avrupa merkezli haritacılığın eseridir, ve yaratılmış bir efsanedir. Çok güzel bir söz daha , Karen Wigen, “ Neden Batı sabit bir çekirdeğe sahiptir de Doğu neden, sürekli değişir?” Haritaların hiçbiri dünyanın şeklinden dolayı tam değildir. En yakını Peter Projeksiyonu, o zamanda şekiller bozuluyormuş.
  • Batılılar kendi geçmişlerini bizim geçmişimiz gibi anlatmayı başarmıştır. ( Değiştirebileceğimiz tek şey geçmiştir. Biz de onu her zaman değiştiririz. Ninian Smart)
  • Armağandan güzel tespit: “ Eğer ben geri kalmış bir medeniyetin değil, tarihçi Arnold Toynbee’nin deyişiyle dışarıdan müdahaleyle “durdurulmuş” bir medeniyetin çocuğu olarak bakmaya başlarsam kendime ve dünyaya, aklıma giydirilmek istenen deli gömleğine isyan edeceyim tabidir.”
  • “Geçmiş değişebiliyorsa, gelecek neden değişmesin?”

Kitap genel olarak Armağan’ın okuduklarını farklı bir bakış açısıyla yorumlayıp sunduğu güzel bir eser. Yer yer insanı sinirlendirecek kadar, Avrupa olayını hafife alsa da, genel olarak görmediğimiz gerçekleri burada bir şeyler var diyerek gözümüze sokması, düşünmeye sevk etmesi açısından değerli bir eser. Diğer kitapları da okunabilir.

Her kitap ancak okuyacak kişi için anlam ifade eder, özetle bir şey olmaz. Çünkü özet kişinin kendi için önemli ve anlamlı bulduğu noktalara parmak basar. Okuma fırsatınız varsa siz okuyun, farklı şeyler göreceksiniz. Yine de işinize yarar umarım.

One response to “Avrupa’nın 50 Büyük Yalanı – Kitap Analiz 1.1

  1. Pingback: Avrupa’nın 50 Büyük Yalanı; Kitap Özeti « yesileldiven·

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s